Przyszłość technologii kwantowych może kryć się w diamencie. Nowy projekt, w ramach konsorcjum DIREQT, realizowany także w laboratoriach naszego Wydziału, pod kierownictwem prof. dr hab. inż. Reginy Paszkiewicz, zakłada utworzenie pierwszej w Europie linii pilotażowej, o rozproszonej strukturze, do projektowania i wytwarzania chipów kwantowych na bazie diamentu.
Ze względu na niezwykłe właściwości tego cennego kamienia, wykorzystywanego w jubilerstwie, chipy takie mogą pracować w temperaturze pokojowej co umożliwi ich szerokie zastosowanie we wszystkich obszarach technologii kwantowych – w informatyce kwantowej, komunikacji kwantowej oraz czujnikach kwantowych.
Konsorcjum DIREQT skupia 13 organizacji badawczo-technologicznych (RTO), 8 uczelni, 9 przedsiębiorstw oraz jedną organizację niekomercyjną. Każda z zaangażowanych instytucji ma określone zadania, natomiast w przypadku Politechniki Wrocławskiej celem jest opracowanie technologii osadzania cienkowarstwowych powłok na bazie DLC (diamond-like carbon) na strukturach AlGaN/GaN oraz ich integracja ze strukturami kwantowymi.
Tytuł projektu „Diamond for Industry Ready Quantum Technologies DIREQT” Diament do przemysłowych zastosowań technologii kwantowych DIREQT,
Numer Umowy: 101291215 DIREQT z dnia 03.09.2026
(Call: HORIZON-JU-CHIPS-2025-QAC1-4-SGA 101291215)
Okres realizacji projektu wynosi 42 miesiące.
Wartość całego projektu to 50 066 376,70 euro.
Kwota dla PWr to 1 249 996,25 euro.
Projekt jest realizowany od 1.07.2026r.
Zainteresowanie diamentem wynika z jego szczególnych właściwości fizycznych. Odpowiednio przygotowane kryształy, zawierające kontrolowane defekty sieci atomowej, mogą być wykorzystywane jako elementy urządzeń kwantowych.
Jednym z przykładów takich defektów są centra azot–wakans (NV), czyli defekty struktury krystalicznej diamentu, w których atom azotu sąsiaduje z pustym miejscem w sieci atomowej. Ich właściwości kwantowe można kontrolować i odczytywać za pomocą promieniowania elektromagnetycznego. Co istotne, centra NV mogą działać również w temperaturze pokojowej, co ogranicza potrzebę stosowania skomplikowanych systemów chłodzenia.
W ramach DIREQT planowane jest rozwijanie technologii wytwarzania i integracji diamentowych struktur kwantowych, a także metod ich testowania. Konsorcjum zamierza również opracować zestawy narzędzi projektowych (Quantum Process Design Kits), które mają ułatwić projektowanie układów i zwiększyć powtarzalność procesów produkcyjnych.
Prace realizowane na Politechnice Wrocławskiej skoncentrują się na technologii cienkowarstwowych powłok DLC (diamond-like carbon), czyli materiałów węglowych wykazujących część właściwości charakterystycznych dla diamentu. Zespół pod kierownictwem prof. Reginy Paszkiewicz będzie opracowywał metody nanoszenia takich warstw na struktury półprzewodnikowe AlGaN/GaN, wykonane z azotku galu i azotku glinu-galu.
Naukowcy wykorzystają technologię RF ICP PECVD (Radio Frequency Inductively Coupled Plasma Plasma Enhanced Chemical Vapor Deposition), czyli metodę chemicznego osadzania cienkich warstw z fazy gazowej, wspomaganą plazmą wytwarzaną z wykorzystaniem pola elektromagnetycznego wysokiej częstotliwości. Badania obejmą podłoża o średnicach 2 i 4 cali. Zespół PWr chce opracować proces osadzania powłok dostosowany do wymagań struktur kwantowych i sprawdzić możliwość ich integracji.