W południowo-wschodniej części Polski, w województwie podkarpackim, na odcinku drogi ekspresowej S19 Babica–Jawornik trwa budowa najwyższej estakady w Polsce. Konstrukcja ES-26 osiągnie ponad 80 metrów wysokości i stanie się kluczowym elementem trasy Via Carpatia, łączącej północ i południe Europy. Dzięki nowej infrastrukturze poprawi się bezpieczeństwo ruchu, skróci czas przejazdu oraz zwiększy się przepustowość transportowa w południowej części Podkarpacia. Zakończenie inwestycji o wartości 1,25 mld zł zaplanowano na wrzesień 2026 roku.
Opis kontraktu
W ramach kontraktu zostanie wybudowana droga z dwoma pasami ruchu w obu kierunkach, dodatkowo z pasem awaryjnym. Powstanie również zostanie węzeł komunikacyjny zlokalizowany w rejonie miejscowości Strzyżów i Czudec, na skrzyżowaniu z drogą powiatową nr 1931R. Pojawi się także Miejsce Obsługi Podróżnych Jawornik (w kierunku Rzeszowa). Projekt zakłada też budowę obiektów inżynierskich.
Będzie to osiem estakad na bardzo wysokich podporach, w tym największa o długości ok. 1,15 km i filarach o wysokości ok. 80 m, pięć wiaduktów oraz cztery przejścia dla zwierząt.
Powstanie także tymczasowy łącznik z DK19 w miejscowości Jawornik, który jest wynikiem etapowania budowy S19 między Babicą a Domaradzem i podziałem na dwa odcinki realizacyjne: Babica – Jawornik (z tymczasowym łącznikiem S19 z DK19) oraz Jawornik – Domaradz. Jednak docelowo droga ekspresowa S19 nie będzie się łączyła z drogą krajową nr 19.
Ten odcinek drogi ekspresowej S19 ma dość skomplikowane podłoże geologiczne. Teren ten charakteryzuje się różnorodnym i skomplikowanym ukształtowaniem, przechodząc na przemian przez wzniesienia i doliny, które w przeważającej części są głębokimi jarami z płynącym w ich dnie ciekiem wodnym. Ukształtowanie terenu skutkuje również występowaniem 13 obszarów osuwiskowych i predysponowanych osuwiskowo.
ES‑22.1 + ES-22.2 = ES-22
Na odcinku S19 Babica – Jawornik powstaje: osiem estakad, pięć wiaduktów i cztery przejścia dla zwierząt (dwa dla zwierząt średnich, po jednym dla zwierząt dużych i małych). Estakada ES‑22 jest jednym z trzech kluczowych obiektów inżynieryjnych realizowanych na tym odcinku trasy. Powstaje w technologii nasuwania podłużnego, a pełny proces zbrojenia i betonowania prowadzony był bezpośrednio na placu budowy.
Obiekt zlokalizowany jest pomiędzy miejscowościami Żarnowa i Godowa w gminie Strzyżów. Ze względu na ukształtowanie terenu oraz wymagania projektowe, estakada została podzielona na dwa niezależne ustroje oznaczone jako ES‑22.1 oraz ES‑22.2, które połączone zostaną 169‑metrowym nasypem.
Forma architektoniczna obiektu została dostosowana do warunków terenowych. Zastosowano prostą w formie sześcioprzęsłową konstrukcję kablobetonową, jednodźwigarową dla każdej z nitek obiektu. Dźwigary będą miały przekrój skrzynkowy o stałej wysokości, adekwatnej do pokonywanej rozpiętości, dopasowanej do techniki budowy konstrukcji nośnej (nasuwanie podłużne), dającej spokojną linię obiektu.
ES‑22.1 - dla obiektu ES‑22.1, o długości około 320 m, wykonano łącznie 25 nasunięć: 12 segmentów dla jezdni prawej i 13 segmentów dla jezdni lewej. W cyklu tygodniowym przybywało średnio 24 metry ustroju nośnego, przy czym długość poszczególnych segmentów wahała się od 10 do 30 metrów. Konstrukcja została oparta na siedmiu podporach, z których najwyższe sięgają około 34 metrów. Podpory posadowiono na 378 palach o łącznej długości 9 053 metrów.
ES‑22.2 - druga część estakady, ES‑22.2, jest nieco krótsza i ma około 240 m długości. Obiekt ten powstawał w ramach 22 nasunięć (po 11 dla każdej jezdni). Średnie tygodniowe tempo wynosiło także 24 metry, a segmenty miały długość od 19 do 24 metrów. Ustrój nośny opiera się także na siedmiu podporach, z których najwyższa osiąga około 35 metrów. Posadowienie wykonano na 396 palach o łącznej długości 9 930 metrów.
Skala przedsięwzięcia w liczbach
Łącznie na estakadzie ES‑22 wykonano:
• 774 pale o łącznej długości 18,9 km – to dystans porównywalny z trasą z Rzeszowa do Łańcuta,
• 5,7 tys. ton stali zbrojeniowej – tyle waży około 22 w pełni zatankowanych Boeingów 787 Dreamliner,
• prawie 644 tony stali sprężającej – masa odpowiadająca 480 samochodom typu Dacia Duster lub około 9 lokomotywom spalinowym,
• 51 712 m³ betonu – ilość, która pozwoliłaby zbudować duży stadion piłkarski na 50 tysięcy miejsc, od fundamentów aż po trybuny.