Na terenie powstającego Muzeum Bł. Ks. Jerzego Popiełuszki w Okopach (woj. podlaskie) odbyła się uroczystość wmurowania kamienia węgielnego. Budimex SA jest generalnym wykonawcą inwestycji. Wydarzenie symbolicznie zainaugurowało kolejny etap realizacji projektu poświęconego życiu, działalności oraz dziedzictwu kapelana Solidarności. Obiekt będzie pełnił ważną rolę w pielęgnowaniu pamięci o jednej z ważnych postaci najnowszej historii Polski.
Budynek będzie częścią Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, prowadzonego wspólnie przez Województwo Podlaskie oraz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Nowy ośrodek powstaje we wsi Okopy w gminie Suchowola – miejscu urodzenia oraz młodości bł. ks. Jerzego Popiełuszki. Projekt realizowany jest w ramach Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS),w ramach Obszaru 1: Rozwój infrastruktury kultury.
W liście skierowanym do uczestników wydarzenia, odczytanym podczas uroczystości, Władysław Kosiniak-Kamysz, wiceprezes Rady Ministrów, minister obrony narodowej napisał:
– Jestem głęboko przekonany, że wznoszone w Okopach, po części społecznym sumptem, muzeum poświęcone pamięci bł. ks. Jerzego Popiełuszki stanie się żywym, bo wypełnionym Jego osobowością pomnikiem hartu ducha i niezłomności sumienia Kapłana oraz przyświecającej Mu zasady „Zło dobrem zwyciężaj”. Wierzę, że będzie ono w przyszłości świadectwem krótkiego, ale pięknego i pracowitego życia, które stało się kiedyś dla Polaków symbolem nadziei i odrodzenia.
– Wmurowanie kamienia węgielnego to symboliczny moment dla całej inwestycji i wszystkich osób zaangażowanych w jej realizację. Budowa Muzeum Bł. Ks. Jerzego Popiełuszki to projekt o wyjątkowym znaczeniu społecznym oraz historycznym. Jako polski generalny wykonawca mamy świadomość odpowiedzialności związanej z realizacją miejsca, które będzie służyło kolejnym pokoleniom jako przestrzeń pamięci, edukacji i refleksji – powiedział Piotr Doroszko, Dyrektor Rejonu Budimex SA.
Umowa na realizację inwestycji została podpisana w lipcu 2025 roku. Wartość kontraktu wynosi 44,27 mln zł brutto, a zakończenie prac planowane jest na I kwartał 2027 roku. Działkę pod budowę muzeum przekazała Fundacja im. ks. Jerzego Popiełuszki „Dobro”, która sfinansowała również projekt architektoniczny przygotowany przez warszawską pracownię Nizio Design International.
Zakres prac i znaczenie dla regionu
Zakres robót realizowanych przez Budimex obejmuje m.in. prace rozbiórkowe i ziemne, budowę obiektu muzealnego, instalacje sanitarne, elektryczne i grzewcze, roboty wykończeniowe oraz zagospodarowanie terenu. Obecnie zakończono roboty żelbetowe budynku, wykonano infrastrukturę podziemną, sieci sanitarne i mury oporowe. Trwają prace instalacyjne, posadzkarskie, elewacyjne oraz zagospodarowanie terenu.W najbliższym czasie rozpoczną się m.in. montaż konstrukcji stalowej, wykonanie pokrycia dachowego i montaż betonowych okładzin elewacyjnych. Wymagającym technicznie elementem była realizacja skośnego dachu nad pomieszczeniem skupienia z 24 prefabrykowanych płyt żelbetowych, których montaż po trzymiesięcznych przygotowaniach zajął tydzień.
Muzeum będzie nowoczesną przestrzenią edukacyjno-kulturalną prezentującą duchowe, społeczne i historyczne dziedzictwo bł. ks. Jerzego Popiełuszki. Placówka przedstawi jego działalność duszpasterską, zaangażowanie na rzecz obrony godnościi praw człowieka oraz przesłanie „Zło dobrem zwyciężaj” w kontekście historii Polski, a także regionu.
– Takim miejscem ma być powstające muzeum. Będzie ono służyć edukacji, spotkaniom i rozmowie o historii oraz wartościach ważnych dla bł. ks. Jerzego. Szczególnie ważne będzie to dla młodego pokolenia. Dziękuję wszystkim osobom i instytucjom zaangażowanym w realizację tego przedsięwzięcia. Dzięki wspólnej pracy ta idea staje się rzeczywistością – powiedział Łukasz Prokorym, Marszałek Województwa Podlaskiego.
Muzeum Błogosławionego Księdza Jerzego Popiełuszki w Okopach to obiekt upamiętniający tragicznie zmarłego duchownego, błogosławionego księdza Jerzego Popiełuszkę, zlokalizowany w jego rodzinnej wsi Okopy na Podlasiu. Za koncepcję architektoniczną, projekt budynku, wystawy stałej oraz wnętrz odpowiada Mirosław Nizio i Pracownia Nizio Design. Muzeum stanowi hołd dla jednej z najważniejszych postaci w dziejach Polski XX wieku – symbolu wolności, niezłomności i duchowego oporu wobec totalitaryzmu.
Projekt zakłada stworzenie nowoczesnego Muzeum–Domu Pamięci, silnie zakorzenionego w lokalnym krajobrazie i duchowości miejsca. Architektura budynku i koncepcja wystawy stałej osadzone są w doświadczeniu polskiej prowincji czasów PRL-u oraz w wartościach, które wyznawał i propagował ks. Jerzy Popiełuszko – prawdy, odwagi i duchowej siły. Obiekt będzie pełnił funkcję nie tylko instytucji kultury, ale również przestrzeni refleksji, modlitwy, spotkań wspólnotowych i miejsca pielgrzymek. Budynek o powierzchni ok. 1200 m² przyjmie uniwersalną, ascetyczną formę inspirowaną skromnością i symboliką architektury Podlasia oraz Wschodniego Mazowsza z jego wiejskimi chatami, przydrożnymi kapliczkami i lokalnymi kościołami.
Współczesna w formie bryła zespoli się z malowniczym krajobrazem wsi, łąk i lasów północnego Podlasia. W projekcie zastosowane zostały lokalne materiały: beton z kruszywem, żwir i kamień naturalny, charakterystyczne dla tradycyjnego budownictwa regionu. Naturalny proces ich starzenia – patynowania – pod wpływem warunków atmosferycznych sprawi, że muzeum z biegiem lat zyska na szlachetności, stając się organiczną częścią otoczenia. Mając na uwadze, że obiekt powstanie w miejscu urodzenia księdza Jerzego w Okopach, przyglądaliśmy się okolicznej, skromnej zabudowie z kamienia, żółtych cegieł, drewna. Dostrzegłem w tych rejonach, w okolicach Podlasia i Mazowsza Wschodniego, rzecz szczególną – skromne, drewniane lub kamienne kapliczki, które stały się dla mnie inspiracją. Na kształt bryły wpłynęły również kościoły: gotyckie, z attyką, z wklęśnięciami – mówi autor koncepcji Mirosław Nizio.
Centralnym elementem założenia architektonicznego jest Miejsce Skupienia, przykryte dwuspadowym dachem i górujące nad całością obiektu wtopionego w tektonikę terenu. Surowa elewacja kapliczki wykonana zostanie z betonowych bloków z lokalnego kruszywa. Między blokami o wymiarach 80×40 cm pozostawione zostaną prześwity – pionowe i poziome linie rozsiane po zewnętrznej strukturze, które spotęgują wrażenie dynamiki. Zabieg ten nada architekturze dodatkowy wymiar, przypominając o tragicznie przerwanym życiu ks. Jerzego Popiełuszki, a jednocześnie wydobędzie z bryły, w sposób niedosłowny, symbol krzyża. Prześwity, podobnie jak wąskie otwory między balami drewna w wiejskiej chacie czy witraże w gotyckiej katedrze, wpuszczą do wnętrza naturalne światło. Wieczorem i nocą światło będzie emanować na zewnątrz, upodabniając zwieńczenie Miejsca Skupienia do kamiennej latarni.
Podążając w kierunku lasu zwiedzający zatrzymają się na krawędzi symbolicznej tamy. Po ścianie tego dramatycznego uskoku, zbudowanego z betonowych bloków, spływać będą strumienie wody. Betonowa konstrukcja i szum wody staną się czytelnym nawiązaniem do tamy we Włocławku – miejsca śmierci ks. Popiełuszki, a także do wody jako symbolu życia i obmycia z grzechów. W dolnej części założenia odgłosy przyrody, zieleń i naturalny kamień tworzą przestrzeń wyciszenia i refleksji. Na wybranych blokach wchodzących w skład pulsującej struktury głównej ściany pamięci umieszczone zostaną nazwiska księży prześladowanych w okresie PRL.
Dzięki prześwitom w ścianie pomieszczenia użytkowe wypełni światło dzienne. Wewnątrz obiektu znajdą się przestrzenie funkcjonalne: wystawa stała z rekonstrukcją warszawskiego mieszkania kapłana, wejście do Miejsca Skupienia, przestrzenie wystaw czasowych, sala audytoryjna, a także przestrzeń biurowa z biblioteką, czytelnią i aneksem kawiarnianym. Ekspozycja stała przybliżać będzie biografię duchownego, jego działalność duszpasterską i społeczną, a także kontekst historyczny czasów PRL-u, inwigilacji przez Służbę Bezpieczeństwa i wreszcie jego męczeńskiej śmierci.
Muzeum Błogosławionego Ks. Jerzego Popiełuszki zostało pomyślane jako miejsce pamięci oraz – co równie istotne – lokalne centrum aktywności. Celem instytucji, która w przyszłości stanie się oddziałem Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, będzie nie tylko gromadzenie i udostępnianie materiałów dotyczących życia kapłana, ale również inspirowanie do działań edukacyjnych, badań naukowych i aktywności społecznej. W jej obrębie znajdą się przestrzenie umożliwiające spotkania, modlitwę, działania edukacyjne i integracyjne dla lokalnej społeczności, pielgrzymów i turystów. Tym samym projekt odpowiada na potrzeby współczesnej infrastruktury kultury, uwzględniając również długofalowy rozwój mniejszych ośrodków wiejskich i regionalnych.
W lipcu 2025 roku rozpoczęła się faza realizacyjna inwestycji.
Otwarcie muzeum planowane jest na październik 2027 roku, w 43. rocznicę śmierci ks. Jerzego Popiełuszki.
WIZUALIZACJE: