Wrocław: 325-metrowa "hala z zębami" na terenie dawnego Hutmenu wpisana do rejestru zabytków

Orzech

Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał do rejestru zabytków halę tłoczni-ciągarni-wykańczalni na terenie dawnych zakładów Hutmen przy ulicy Grabiszyńskiej we Wrocławiu. Decyzja z 6 lipca 2026 roku obejmuje ochroną 325-metrowy budynek produkcyjny oraz jego najbliższe otoczenie. Teren o powierzchni 19 hektarów, na którym posadowiony jest obiekt, został w 2023 roku zakupiony przez dewelopera MS Invest za kwotę blisko 117 milionów złotych brutto.

Charakterystyczna budowla powstała w latach 1964–1970 według indywidualnego projektu architekta Jerzego Surmy, na co ówczesne władze Wrocławia wydały specjalną zgodę mimo nakazu stosowania projektów typowych. Najważniejszym elementem konstrukcyjnym obiektu jest dach szedowy (pilasty), którego zębaty kształt odwzorowuje boczna elewacja budynku. Hala o długości 325 metrów zachowała się w bardzo dobrym stanie technicznym wraz z otaczającą ją zielenią oraz rzeźbami plenerowymi, do których należą między innymi „Jagusia” Tadeusza Tellera oraz „Skrzydła” Władysława Trojana. Od lata 2025 roku na tej działce działa miejskie miasteczko kontenerowe HUTA, składające się z labiryntu 30 kontenerów zaprojektowanych przez wrocławskie biuro CUDO.

Hala reprezentuje styl minimalistyczny, w którym forma architektoniczna wynika bezpośrednio z funkcji technicznej obiektu, bez stosowania zbędnych detali i dekoracji. Pozwoliło to na swobodne wprowadzenie przeszkleń w elewacjach bocznych, co zapewnia naturalne doświetlenie wnętrza. Konstrukcja zadaszenia o tak dużej rozpiętości jest rozwiązaniem unikalnym i niespotykanym w tej skali w polskim budownictwie przemysłowym tamtego okresu. Zakup całego poindustrialnego gruntu o powierzchni 190 000 m² przez spółkę MS Invest za 117 milionów złotych brutto stanowił istotny krok w procesie komercjalizacji dawnej fabryki, która w okresie największej świetności zatrudniała blisko 3,5 tysiąca pracowników.

Dzielnica Grabiszyn we Wrocławiu przechodzi obecnie dynamiczne zmiany, w ramach których dawne tereny produkcyjne są stopniowo integrowane z tkanką miejską. Już w 2021 roku ochroną konserwatorską objęto sąsiadującą z halą brutalistyczną wieżę ciśnień projektu Leopolda Daniewicza. W tym samym roku pracownia projektowa AP Szczepaniak stworzyła wstępną koncepcję urbanistyczną osiedla o nazwie Central Park Wrocław, które miało zająć tereny dawnej fabryki. Inwestycja ta nie została jednak skierowana do realizacji, a sam inwestor MS Invest skupiał się dotychczas na mniejszych projektach mieszkaniowych, głównie w województwie wielkopolskim.

Ostateczny kształt i funkcja obszaru dawnego Hutmenu zostaną określone w sporządzanym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z projektem Planu Ogólnego Wrocławia, teren ten (oznaczony symbolem 76SP) został sklasyfikowany jako strefa gospodarcza, dopuszczająca produkcję, usługi, infrastrukturę techniczną oraz zieleń urządzoną, z wykluczeniem tradycyjnej zabudowy mieszkaniowej. Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków poinformował, że obecnie trwają analizy nad propozycjami zagospodarowania 325-metrowej hali w sposób bezinwazyjny dla jej zabytkowej struktury.