Rada Ministrów przyjęła uchwałę uruchamiającą „Krajowy Program Poszukiwań Surowców Krytycznych” o łącznym budżecie 186 mln zł. Za realizację wieloletnich prac badawczych, zaplanowanych na lata 2026–2033, odpowiada Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy (PIG-PIB). Celem strategicznej inicjatywy jest udokumentowanie krajowych zasobów 34 minerałów i kopalin kluczowych dla przemysłu.
Program zakłada podział poszukiwanych surowców na trzy grupy priorytetowe, uzależnione od potencjału geologicznego oraz zapotrzebowania rynkowego. Grupa I obejmuje kopaliny o najwyższym priorytecie: rudy miedzi, platynowce, grafit, baryt, fluoryt, hel oraz surowce skaleniowe, przeznaczone dla branży energetycznej, chemicznej i elektromobilności. Do grupy II (średni priorytet) zaliczono m.in. rudy wolframu, tytanu i wanadu, arsen, bizmut, krzem metaliczny, fosforyty, stront oraz nowe złoża węgla koksowego na potrzeby hutnictwa i obronności. Najniższy priorytet (grupa III) przyznano metalom ziem rzadkich (REE), galowi, germanowi, litowi, hafnowi, borowi, antymonowi i skandowi ze względu na ograniczone perspektywy geologiczne ich występowania w Polsce.
Finansowanie w kwocie blisko 186 mln zł pochodzi z programu priorytetowego Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej „Poznanie budowy geologicznej na rzecz kraju”. Nadzór nad realizacją projektu sprawuje minister właściwy do spraw środowiska przy wsparciu Głównego Geologa Kraju. Metodyka badawcza bazuje na czterech filarach: szczegółowych pracach kartograficznych, badaniach geofizycznych, analizach geochemicznych oraz głębokich wierceniach geologicznych. Działania PIG-PIB mają charakter badawczo-inwentaryzacyjny i nie nakładają obowiązków prawnych ani finansowych na osoby prywatne oraz przedsiębiorców.
Realizacja programu jest konsekwencją przyjętego w 2024 roku unijnego rozporządzenia o surowcach krytycznych (Critical Raw Materials Act). Przepisy Unii Europejskiej zobowiązują państwa członkowskie do dywersyfikacji źródeł dostaw i zmniejszenia zależności od dostawców z państw trzecich, w tym z Azji oraz Rosji, do 2030 roku. Wytypowane kopaliny stanowią podstawę produkcji baterii, elektroniki, urządzeń medycznych, komponentów dla sektora odnawialnych źródeł energii oraz uzbrojenia. Wykrycie anomalii mineralnych i potwierdzenie złóż stanowi wstępny etap przed ewentualną komercyjną eksploatacją, która wymaga późniejszej oceny miąższości i głębokości pokładów, analizy wydatków inwestycyjnych (CAPEX) oraz uzyskania koncesji wydobywczej.
Prace w ramach „Krajowego Programu Poszukiwań Surowców Krytycznych” będą prowadzone w latach 2026–2033. Wyniki poszczególnych etapów wierceń i analiz laboratoryjnych pozwolą PIG-PIB na stworzenie kompleksowego bilansu geologicznego kraju oraz wyznaczenie konkretnych rejonów o najwyższym potencjale pod kątem przyszłego zagospodarowania przemysłowego.