Polska i Czechy podpisały w Pradze oficjalne memorandum o współpracy przy budowie gigafabryk sztucznej inteligencji, których koszt po stronie polskiej może przekroczyć kwotę 10 miliardów złotych. Inwestycja powstanie w ramach europejskiego programu EuroHPC, a o jej ostateczną lokalizację na terenie kraju rywalizują obecnie Poznań oraz Kraków. O realizację tego zaawansowanego przedsięwzięcia technologicznego ubiegają się trzy polskie konsorcja naukowe i biznesowe, które przygotowują swoje aplikacje do nadchodzącego przetargu Komisji Europejskiej.
Projekt zakłada stworzenie wielkoskalowego centrum obliczeniowego przeznaczonego do trenowania najbardziej skomplikowanych i wymagających modeli sztucznej inteligencji. Komisja Europejska zamierza przeznaczyć łącznie około 20 miliardów euro na sfinansowanie i dofinansowanie pięciu takich gigafabryk na terenie całej Unii Europejskiej. Po rozstrzygnięciu przetargu i podpisaniu ostatecznych umów, wykonawca będzie miał dokładnie 18 miesięcy na realizację całej infrastruktury, co wymusza szybkie przygotowanie procedur budowlanych.
Wymagania technologiczne dla tej inwestycji obejmują przede wszystkim bezpośredni dostęp do stabilnej sieci energetycznej o bardzo wysokiej mocy, niezbędnej do nieprzerwanego zasilania tysięcy procesorów oraz zaawansowanych systemów chłodzenia. Wcześniej w Polsce rozważano pięć potencjalnych lokalizacji: Poznań, Kraków, Warszawę, Wrocław oraz Skawinę.
Obecnie najsilniejszymi kandydatami są Poznań, gdzie projekt może oprzeć się na infrastrukturze Poznańskiego Centrum Superkomputerowo-Sieciowego i firmy Beyond.pl przy wsparciu lokalnych uczelni, oraz Kraków dysponujący fabryką AI Gaia i Akademickim Centrum Komputerowym Cyfronet AGH.
Krajowy rynek centrów danych notuje stabilny wzrost, na co wpływ mają kolejne inwestycje infrastrukturalne realizowane w różnych regionach Polski. Przykładem takiego przedsięwzięcia jest budowa parku data center na terenach dawnej fabryki motoryzacyjnej Fiata w Bielsku-Białej, którego docelowa moc ma wynieść 200 MW. Nowa gigafabryka AI, dzięki zaangażowaniu Litwy, Słowacji, Węgier i Chorwacji, ma stać się regionalnym hubem obliczeniowym, umożliwiającym realizację zaawansowanych projektów badawczych dla państw Europy Środkowo-Wschodniej.
Harmonogram prac zakłada, że zainteresowane polskie konsorcja rozpoczną składanie swoich oficjalnych ofert konkursowych już w listopadzie tego roku. Komisja Europejska podejmie ostateczną decyzję o wyborze dokładnych pięciu lokalizacji na terenie państw członkowskich w przyszłym roku. Aby maksymalnie przyspieszyć cały proces inwestycyjno-budowlany, polski rząd prowadzi obecnie prace nad specjalną ustawą upraszczającą procedury administracyjne i legislacyjne oraz zabezpieczył już środki budżetowe na wymagany wkład własny do tej inwestycji.