Mazowiecka 21 powstaje w miejscu, które przez lata było jednym z punktów orientacyjnych Krowodrzy. Nowa inwestycja Skanska Residential Development zastąpi dawny biurowiec Energoprojektu, porządkując narożnik ważnego kwartału dzielnicy. Projekt łączy miejski charakter tej prestiżowej części Krakowa z odpowiedzią na współczesne potrzeby mieszkańców: dostęp do zieleni, usług i przestrzeni wspólnej.
Z dzielnicy, nie z katalogu
Charakter dzisiejszej Krowodrzy został w dużej mierze ukształtowany przez intensywną rozbudowę z okresu międzywojennego. To wtedy powstawała architektura, która dziś jest kojarzona z miejską elegancją, starannym detalem i prestiżem. Ten kontekst stał się jednym z najważniejszych punktów odniesienia dla autorów projektu Mazowieckiej 21.
– Krowodrza jest obecnie uznawana za jedną z najlepszych dzielnic Krakowa. Jej architektura kojarzy się z solidnością, rzemiosłem, zasadami i trwałością. I to właśnie te cechy chcieliśmy przenieść do tego projektu – mówi Józef Białasik, architekt B2 Studio.
Powstający właśnie budynek wykorzystuje liczne subtelne odniesienia do międzywojennej Krowodrzy: zaokrąglenia, rytm elewacji, dbałość o wejścia, materiały i atmosferę wspólnych przestrzeni. Jednym z najbardziej widocznych przykładów są łuki w dolnej części fasady – detal kojarzony z tradycyjną architekturą, ale przetworzony we współczesny sposób. – Nie chcieliśmy cytować konkretnego budynku ani jednego adresu. Interesowała nas raczej atmosfera krowoderskich kamienic: sposób opracowania wejść, detali, materiałów i wspólnych przestrzeni. Chodziło o wrażenie porządnie wykonanej, miejskiej architektury – mówi Józef Białasik.
Miejsce z pamięcią, budynek z nową rolą
Mazowiecka 21 powstaje w miejscu dawnego biurowca Energoprojektu, który przez lata był jednym z punktów orientacyjnych Krowodrzy. – To była taka lokalna „szpilka” na mapie dzielnicy: budynek charakterystyczny, łatwy do wskazania i dobrze osadzony w codziennych trasach mieszkańców. Można było się tam umówić, łatwo dotrzeć z różnych stron, a funkcję miejsca spotkań wzmacniały usługi w parterze, w tym działająca tam niegdyś dzielnicowa knajpa – mówi Józef Białasik.
W założeniu projektantów Mazowiecka 21 ma kontynuować tę rolę, ale w języku współczesnej architektury. Autorzy projektu z krakowskiego Studia B2 określają to podejście jako „konserwatywnie nowoczesne”: oparte na dziedzictwie dzielnicy, a jednocześnie podporządkowane dzisiejszym potrzebom mieszkańców.
Zwarta forma, otwarte wnętrze
Założenie „konserwatywnej nowoczesności” widać także w samej bryle Mazowieckiej 21, pomyślanej jako „forma spoista”. W architekturze terminem tym określa się układ o wyraźnej dyscyplinie formalnej, w którym poszczególne części są ze sobą jednoznacznie powiązane i razem tworzą zwartą, uporządkowaną całość. Taka forma daje odbiorcy poczucie ładu, stabilności i harmonii, a jednocześnie ogranicza wrażenie przypadkowości w kompozycji budynku.
– W tym sensie budynek jest zwarty, jednoznaczny i miejski od strony ulic, ale nie jest zamkniętym blokiem. Jeden z narożników został celowo otwarty, aby wpuścić więcej światła do wewnętrznego dziedzińca. Dlatego od zewnątrz Mazowiecka 21 jest bardziej oficjalna i spójna, a od środka bardziej życiowa, tarasowa i zielona – tłumaczy Józef Białasik.
Krakowskie podwórko w nowej odsłonie
Wewnętrzny dziedziniec Mazowieckiej 21 jest współczesną interpretacją krakowskiego podwórka. Architekci chcieli zachować kameralny charakter takiej przestrzeni, ale uniknąć ciasnoty i zacienienia typowych dla wielu dawnych kwartałów. Stąd od strony ulic budynek pozostaje czerwony, miejski i bardziej oficjalny, a od środka staje się zielony, tarasowy i spokojniejszy.
Zieleń pojawia się również od strony miasta. Przed budynkiem powstaje skwer z miejscami do siedzenia oraz usługami w parterze. Dzięki temu Mazowiecka 21 nie odgradza się od dzielnicy, lecz wzmacnia jej codzienne, miejskie funkcje.
– To miejsce jest dosłownie i w przenośni na skrzyżowaniu dróg. Dlatego chcieliśmy, aby funkcje w parterze koncentrowały się wokół miejskiego skweru: można będzie przez niego przejść, usiąść w zieleni i skorzystać z usług. To przestrzeń spotkań, której sprzyja zarówno tradycja tego adresu, jak i sam układ miejsca – podkreśla architekt.
Proporcje, rytm i domknięcie kwartału
Łuki w dolnej części fasady, obejmujące parter i pierwsze piętro, należą do najbardziej charakterystycznych elementów projektu. Nie są jednak wyłącznie odniesieniem do tradycji. W Mazowieckiej 21 pełnią także ważną funkcję kompozycyjną: porządkują podstawę budynku, nadają jej odpowiednią skalę i wzmacniają miejski charakter fasady.
– Łuki poprawiają proporcje budynku. Optycznie łączą dwie kondygnacje w jedną czytelną podstawę, dzięki czemu dolna część nie wydaje się zbyt lekka ani przypadkowa. Jednocześnie pozwalają wprowadzić duże przeszklenia w mieszkaniach na pierwszym piętrze, co nadaje im bardziej nietypowy, lekko loftowy charakter – wyjaśnia architekt.
Łuki i detale prowadzą jednak do szerszej opowieści o tym miejscu. Mazowiecka 21 domyka ważny kwartał Krowodrzy – zarówno przestrzennie, jak i symbolicznie. – To ostatnia duża działka w tym kwartale, dlatego inwestycja zamyka go nie tylko urbanistycznie, ale także chronologicznie. Trudno będzie tu jeszcze o podobnie znaczącą zmianę – podsumowuje architekt.
Mazowiecka 21 będzie ośmiopiętrowym budynkiem mieszkaniowym. Zaplanowano w nim 168 mieszkań o powierzchniach od ok. 27,5 do 129,6 mkw. oraz 7 lokali usługowych w parterze. Lokale będą dostępne w układach od 1 do 5 pokoi, z loggiami, balkonami lub tarasami. Części wspólne uzupełnią m.in. zielony dziedziniec, Klub Mieszkańca, infrastruktura rowerowa, rozwiązania smart home oraz technologie wspierające oszczędność energii. Zgodnie z informacjami inwestora zakończenie realizacji projektu planowane jest na II kwartał 2028 roku.
Budynek wpisuje się w szerszą obecność Skanska Residential Development w Krakowie, gdzie spółka zrealizowała już inwestycję Hemma Orawska na Starym Podgórzu, a w ofercie ma także Awangardę Mogilską na Prądniku Czerwonym. Kolejny projekt dewelopera w mieście kontynuuje podejście oparte na łączeniu współczesnej architektury z lokalnym kontekstem, zielenią, usługami i dobrze zaprojektowanymi przestrzeniami wspólnymi.
Za projekt Mazowieckiej 21 odpowiada B2 Studio – krakowska pracownia architektoniczna działająca samodzielnie od 1995 roku. Jej dorobek obejmuje kilkaset zrealizowanych obiektów o zróżnicowanej funkcji – od budownictwa mieszkaniowego, przez obiekty biurowe, hotelowe i komercyjne, po projekty przemysłowe oraz użyteczności publicznej. Pracownia ma na koncie liczne nagrody i wyróżnienia, w tym Krakowską Nagrodę SARP za twórczość architektoniczną. W projektach B2 Studio istotną rolę odgrywają miejski kontekst, jakość przestrzeni wspólnych oraz łączenie funkcjonalności z dbałością o detal.
Wyburzony dawny biurowiec Energoprojektu: