Zero procent oprocentowania, długi okres spłaty i 20% umorzenia– to podstawowe warunki pożyczki, którą Miasto Szczecin planuje przeznaczyć na realizację strategicznej inwestycji jaką jest budowa Mostu Kłodnego. Uchwała w sprawie zaciągnięcia zobowiązania ma trafić pod obrady na najbliższej sesji Rady Miasta.
Gmina Miasto Szczecin planuje zaciągnąć długoterminową pożyczkę z Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) do wysokości 308 918 020 zł na budowę Mostu Kłodnego wraz z układem drogowym, torowiskiem tramwajowym i infrastrukturą towarzyszącą.
Zgodnie z przetargiem zadanie podzielone jest na etapy realizacyjne:
• Zadanie podstawowe – Most Kłodny wraz układem drogowo-tramwajowym na Łasztowni i w rejonie Trasy Zamkowej.
• Opcja B – Zadanie polegające na wykonaniu robót budowlanych w zakresie przebudowy ul. Wendy.
• Opcja C – Zadanie polegające na wykonaniu robót budowlanych w zakresie przebudowy ul. Nabrzeże Wieleckie/ Jana z Kolna (od km 0+442,00 w stronę ul. Wyszyńskiego).
Preferencyjna pożyczka jest warunkiem realizacji inwestycji w tym kształcie.
Pożyczka z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności
Planowana pożyczka ma zostać udzielona przez Bank Gospodarstwa Krajowego w ramach Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności dla sektora komunalnego. Instrument ten jest częścią Krajowego Planu Odbudowy i służy finansowaniu inwestycji infrastrukturalnych o znaczeniu dla bezpieczeństwa i odporności państwa, w tym budowy i modernizacji samorządowych dróg, mostów i tuneli.
Inwestycja została przygotowana w formule dual-use czyli infrastruktury przeznaczonej do równoczesnego wykorzystania cywilnego i wojskowego. Oznacza to, że poza codzienną obsługą ruchu miejskiego przeprawa spełni także wymagania stawiane infrastrukturze o znaczeniu obronnym:
Dostępność dla najcięższego sprzętu:
Most Kłodny wraz z powiązanym układem drogowym zagwarantuje alternatywny dostęp do portu, spełniając wymogi nośności dla kolumn wojskowych – klasa MLC 150 (dla jednej kolumny) i MLC 100 (dla dwóch kolumn).
Ominięcie „wąskich gardeł”: osiągnięcie tych parametrów rozwiąże problem ograniczeń na trasie DK10, gdzie przestarzałe obiekty inżynieryjne utrudniają sprawny przejazd transportów wojskowych.
Zabezpieczenie logistyki NATO: inwestycja zagwarantuje płynność przemieszczania sił sojuszniczych, co ma kluczowe znaczenie dla roli Portu Szczecin w procesie RSOM (przyjęcie, ześrodkowanie i przemieszczenie wojsk).
W ramach naboru inwestycja uzyskała wymaganą rekomendację Ministerstwa Obrony Narodowej, która potwierdza możliwość zakwalifikowania przedsięwzięcia jako istotnego z punktu widzenia bezpieczeństwa. Inwestycja ma również poparcie m.in. Ministerstwa Infrastruktury, Ministerstwa i Rozwoju i Technologii, Wojewody Zachodniopomorskiego, Zarządu Morskich Portów Szczecin i Świnoujście, Wielonarodowego Korpusu Północno-Wschodniego. Szczecin był jednym z pierwszych samorządów, które przeszły procedurę oceny projektu w ramach tego instrumentu i może być jednym z pierwszych miast zawierających umowę z BGK.
Warunki pożyczki
Limit pożyczki dla miasta wynosił 500 mln zł. Wobec korzystnych wyników otwarcia ofert w przetargu, Szczecin na realizację inwestycji potrzebuje znacznie mniej.
Planowane warunki finansowania przedstawiają się następująco:
• Kwota: do 308 918 020 zł
• Okres kredytowania: do 20 lat
• Karencja w spłacie: 12 miesięcy
• Oprocentowanie: 0 proc.
Miasto planuje zaciągnąć pożyczkę w latach 2027-2030. Karencja oznacza, że spłata kapitału rozpocznie się rok po zakończeniu inwestycji, co jest planowane na rok 2031. Do tego 20% pożyczki zostanie umorzone co jest potwierdzone we wniosku i umowie o finansowanie. Dla porównania oprocentowanie pożyczki z unijnego programu SAFE wynosi 3,32% w skali roku. Instrument z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności jest zatem korzystniejszy. Miasto prowadzi również rozmowy dotyczące możliwości uzyskania dodatkowego umorzenia w wysokości 40%.
Ile to będzie kosztować budżet miasta?
Rata roczna mieścić się będzie w przedziale od 10,75 mln zł do 12,875 mln zł – co jest uzależnione od wyboru oferty w przetargu oraz skorzystania z prawa opcji na realizację dodatkowego zakresu inwestycji. Dodatkowo Miasto planuje również odzyskiwać podatek VAT od inwestycji, przede wszystkim od części tramwajowej zadania. Niezależnie Miasto zabiega również o dofinansowanie części tramwajowej na poziomie 85% ze środków na tzw. zielony transport.
Przetarg na budowę Mostu Kłodnego
W postępowaniu przetargowym na realizację inwestycji wpłynęło 11 ofert.
Najniższa przedstawia się następująco:
• Zamówienie podstawowe: Most Kłodny wraz układem drogowo-tramwajowym na Łasztowni i w rejonie Trasy Zamkowej – 297 478 159,16 zł brutto.
• Opcja B: przebudowa ul. Wendy – 6 324 637,53 zł brutto.
•Opcja C: przebudowa ul. Nabrzeże Wieleckie/ Jana z Kolna (od km 0+442,00 w stronę ul. Wyszyńskiego) – 14 396 264,46 zł brutto.
Łącznie: 318 199 061,15 zł brutto.
Na skorzystanie z prawa opcji miasto ma rok od podpisania umowy z generalnym wykonawcą. Rozstrzygnięcie przetargu planowane jest po sesji budżetowej (czyli w październiku). Podpisanie umowy z generalnym wykonawcą mogłoby się odbyć na przełomie roku 2026 i 2027, a rozpoczęcie robót budowlanych w I kwartale 2027 roku.
Co powstanie w ramach inwestycji?
Inwestycja obejmuje nie tylko sam Most Kłodny, ale cały powiązany z nim układ komunikacyjny. Celem zadania jest przede wszystkim budowa nowej przeprawy przez Odrę oraz zapewnienie dostępu drogowego do Portu w Szczecinie.
Po stronie lewobrzeżnej prace obejmą m.in. ul. Nabrzeże Wieleckie, Jana z Kolna, Zygmunta Duczyńskiego, Panieńską, Kłodną, Panieńską, Rybaki i dojazd do mostu od strony Placu Żołnierza Polskiego. Po stronie prawobrzeżnej przebudowane i wybudowane zostaną m.in. odcinki ulic Wendy, Zbożowej i Władysława IV, a także łącznik Władysława IV i Wendy.
W ramach inwestycji powstaną lub zostaną przebudowane:
• torowisko tramwajowe,
• jezdnie i skrzyżowania,
• chodniki,
• drogi dla rowerów,
• oświetlenie uliczne,
• kanalizacja deszcowa i sanitarna,
• sieci wodociągowe, gazowe i elektroenergetyczne,
• sieci telekomunikacyjne i monitoring,
• sygnalizacja świetlna,
• kanały technologiczne,
• parking (276 miejsc dla pojazdów osobowych,. 10 miejsc dla osób z niepełnosprawnościami, 5 miejsc dla busów).
Most Kłodny – parametry i znaczenie dla miasta
Most Kłodny będzie podwieszaną konstrukcją o długości około 182 metrów. W jego przekroju znajdą się dwa pasy ruchu, dwutorowe torowisko tramwajowe, chodniki oraz dwukierunkowa droga dla rowerów. Zarówno parametry eksploatacyjne wspierające transport zeroemisyjny, jak i sama technologia budowy są w pełni zgodne z unijną zasadą DNSH (Do No Significant Harm), co stanowi gwarancję braku poważnych szkód dla środowiska.
Obiekt został zaprojektowany z uwzględnieniem wymagań dla transportów wojskowych i ponadgabarytowych. Klasa obciążenia obejmuje m.in. pojazd specjalny klasy 150 STANAG 2021. Wskazane zostały również standardy MLC 150 dla jednej kolumny oraz MLC 100 dla dwóch kolumn. Z punktu widzenia żeglugi istotne są dwa rozwiązania: prześwit 5,25m oraz brak podpór w nurcie rzeki.
Nowa przeprawa ma pełnić funkcję infrastruktury „ostatniej mili” pomiędzy Portem w Szczecinie a siecią TEN-T, w szczególności w kierunku tras A6/S6. Ma zapewnić alternatywny dostęp do portu dla ciężkich transportów wojskowych i pojazdów ponadgabarytowych, a jednocześnie obsługiwać codzienny ruch mieszkańców, transport publiczny oraz przewozy związane z działalnością gospodarczą portu. W tym znaczeniu inwestycja ma charakter podwójnego zastosowania – cywilnego i wojskowego. Parametry wymagane dla mobilności wojskowej będą jednocześnie wykorzystywane przez ruch cywilny.
Most Kłodny ma również znaczenie dla dalszego rozwoju Łasztowni. Nowe połączenie komunikacyjne poprawi dostępność do tego obszaru i będzie obsługiwać rozwijającą się zabudowę.
Czym jest zasada DNSH?
Unia Europejska stawia sprawę jasno: nowoczesny rozwój miast nie może odbywać się kosztem środowiska naturalnego. Aby wielkie projekty mogły otrzymać unijne dofinansowanie, muszą spełniać rygorystyczną zasadę DNSH (z ang. Do No Significant Harm – "nie czyń poważnych szkód"). Dla przeciętnego mieszkańca zasada ta jest swoistą "zieloną gwarancją", która oznacza, że każda nowa droga, most czy linia tramwajowa musi być projektowana i budowana tak, aby chronić wodę, powietrze, glebę oraz zwierzęta. Zgodnie z DNSH, budujemy dla ludzi i rozwoju regionu, ale w sposób, który nie niszczy przyrody.
Jak Gmina Miasto Szczecin zrealizuje tę zasadę w praktyce?
Budowa układu drogowego na Międzyodrzu oraz nowego Mostu Kłodnego to nie tylko tony betonu i stali. To projekt na wskroś ekologiczny. W ramach zasady DNSH miasto zrealizuje szereg niezwykle ważnych, "zielonych" działań:
Zieleń zamiast betonu:
W miejscu niezbędnych wycinek miasto przeprowadzi gigantyczną akcję nasadzeń. Posadzonych zostanie 334 nowych drzew (gatunków odpornych na warunki miejskie) oraz blisko 20 tysięcy krzewów. Co więcej, nowe tory tramwajowe staną się "zielonymi dywanami" – zostaną wyłożone specjalnymi matami rozchodnikowymi, które działają jak miejska gąbka. Będą zatrzymywać deszczówkę, chłodzić otoczenie i oczyszczać powietrze z pyłów.
Ochrona rzeki Odry i ryb:
Aby nie niszczyć dna rzeki i nie mącić wody, kolidujące kable energetyczne zostaną poprowadzone głęboko pod wodą za pomocą innowacyjnego przewiertu sterowanego (bez rozkopywania dna). Z kolei fundamenty Mostu Kłodnego powstaną wewnątrz szczelnych, stalowych ścian (grodzi), co całkowicie zablokuje przedostawanie się zanieczyszczeń z placu budowy do nurtu rzeki.
Wielki recykling budowlany (Gospodarka o Obiegu Zamkniętym):
Budowa nie stworzy góry bezużytecznych śmieci. Aż 70% gruzu, ziemi i zdemontowanych materiałów zostanie odzyskanych. Stary asfalt z przebudowywanych ulic zostanie poddany recyklingowi na gorąco i wbudowany ponownie, a ziemia z wykopów posłuży do usypania nowych zieleńców. To drastycznie zmniejsza liczbę kursujących ciężarówek i emisję spalin.
Czysty transport i ścieżki rowerowe:
Głównym celem inwestycji jest rozwój transportu zeroemisyjnego. Przepustowy i nowoczesny układ ulic zlikwiduje też uciążliwe korki, radykalnie obniżając emisję spalin w centrum miasta.
Oświetlenie przyjazne ptakom:Cały nowy układ komunikacyjny zostanie oświetlony nowoczesnymi latarniami LED. Nie tylko zużywają one ułamek energii starych lamp, ale ich światło jest precyzyjnie kierowane na jezdnie i chodniki. Zapobiega to tzw. "zanieczyszczeniu światłem" nieba, chroniąc naturalny rytm dobowy miejskich ptaków i owadów.
Dlaczego Most Kłodny jest potrzebny?
Jednym z powodów realizacji nowej przeprawy jest stan techniczny Mostu Długiego, który ma niemal 70 lat i stanowi obecnie jedno z podstawowych połączeń centrum Szczecina z prawobrzeżem. Jak każdy tego typu obiekt, przechodzi on obowiązkowe badania techniczne. Ostatnia ocena techniczna wskazuje na konieczność przeprowadzenia kompleksowego remontu. W pięciostopniowej skali średnia ocena elementów mostu wyniosła 3,11, natomiast ocena całego obiektu to 2. Niskie oceny otrzymały odwodnienie, izolacja pomostu, łożyska, przyczółki i filary. Skorodowane są elementy konstrukcji oraz widoczne są uszkodzenia podpór. Choć kontrola nie wykazała uszkodzeń zagrażających bezpieczeństwu ruchu ani konieczności zamknięcia obiektu, nie zalecono również ograniczenia tonażu ani prędkości – to ogólny stan techniczny obiektu uzasadnia przeprowadzenie kompleksowego remontu.
Remont Mostu Długiego bez alternatywnej przeprawy z torowiskiem oznaczałby konieczność czasowego wyłączenia połączenia tramwajowego pomiędzy lewo- i prawobrzeżnym Szczecinem. Most Kłodny ma zapewnić alternatywę dla tego połączenia i stworzyć warunki do prowadzenia prac na istniejącym obiekcie.
Żródło: Szczecińskie Inwestycje Miejskie