Polska stoi u progu największej i najbardziej kosztownej modernizacji infrastrukturalnej w swojej nowoczesnej historii, która całkowicie przedefiniuje pojęcie mobilności i zepnie kluczowe regiony kraju supernowoczesną siecią transportową. 15 czerwca rząd oficjalnie zaprezentował epokowy dokument strategiczny pod nazwą Zintegrowana Sieć Kolejowa.
• Projekt ten zakłada wybudowanie oraz zmodernizowanie tysięcy kilometrów szlaków szynowych, drastyczne skrócenie czasu podróży pomiędzy największymi aglomeracjami i włączenie wykluczonych dotąd miast do krajowego krwioobiegu transportowego
• Choć skala finansowa tego przedsięwzięcia przyprawia o zawrót głowy, decydenci wskazują, że te gigantyczne nakłady inwestycyjne staną się kołem zamachowym polskiej gospodarki na kolejne dekady
Nowa mapa kolejowa i strategiczny horyzont po 2035 roku
Ten bezprecedensowy program rozwoju nie tylko zrekonstruuje istniejące połączenia, ale stworzy całkowicie nowy szkielet komunikacyjny państwa, oparty o najwyższe światowe standardy technologiczne. Pierwsze spektakularne efekty tych działań pasażerowie odczują stosunkowo szybko, gdyż do 2035 roku w pełnej gotowości operacyjnej ma być już około 1000 kilometrów zupełnie nowych tras szybkiego ruchu. Wśród priorytetowych zadań inżynieryjnych wymienić należy słynną linię „Y” spajającą Warszawę, powstający port lotniczy w Baranowie, Łódź, Poznań i Wrocław, strategiczny odcinek Rail Baltica na trasie z Ełku do Trakiszek, wyczekiwaną linię Podłęże-Piekiełko oraz transgraniczne połączenie Katowice-Ostrawa. Pełen, długofalowy zasięg tej potężnej reformy transportowej oficjalnie zakreślił Maciej Lasek, pełnomocnik rządu ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego:
- Zintegrowana Sieć Kolejowa (ZSK) ma stać się podstawą rozwoju polskiej infrastruktury kolejowej po 2035 roku. Dokument zakłada budowę 4700 km nowych linii kolejowych oraz modernizację kolejnych 5600 km istniejących tras. W efekcie powstać ma sieć oparta na 19 magistralach kolejowych, które połączą najważniejsze ośrodki gospodarcze i regiony kraju - mówi Maciej Lasek, pełnomocnik rządu ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego
Filozofia prędkości i rewolucyjny skok frekwencyjny
Głównym filarem i technologiczną wizytówką całego projektu będzie bezkompromisowy rozwój Kolei Dużych Prędkości, które na stałe zmienią nawyki transportowe Polaków. Spośród planowanych 4700 kilometrów nowych szlaków, aż 2700 kilometrów powstanie w rygorystycznym standardzie KDP. Rządowa strategia opiera się na dwóch chwytliwych marketingowo, lecz popartych twardymi analizami inżynieryjnymi filarach. Pierwszy z nich to idea „Polska 100 minut”, gwarantująca skrócenie czasu podróży między kluczowymi metropoliami, takimi jak Wrocław, Poznań czy Gdańsk a Warszawą, do zaledwie godziny i czterdziestu minut. Drugi koncept, nazwany „Polska 3 godzin”, zakłada możliwość przejechania całego kraju na osiach północ-południe lub wschód-zachód w około 180 minut, co zbliży do siebie rynki pracy i otworzy nowe możliwości dla biznesu.
Równolegle z przyspieszeniem połączeń magistralnych, plan kładzie ogromny nacisk na walkę z wykluczeniem komunikacyjnym małych ojczyzn. Dzięki rozproszonej strukturze inwestycji, bezpośredni dostęp do nowoczesnej sieci kolejowej zyska 27 średnich i mniejszych miast, a w całym kraju powstanie ponad 120 zintegrowanych węzłów przesiadkowych. Taka strategia przełoży się na gigantyczny skok frekwencyjny. Oficjalne prognozy wskazują, że w 2050 roku polska kolej przewiezie łącznie aż 720 milionów pasażerów rocznie, co w porównaniu do 439 milionów podróżnych odnotowanych w 2025 roku oznacza potężny wzrost o 64 procent. Szczególnie dynamiczny rozwój ma dotyczyć przewozów dalekobieżnych, gdzie liczba klientów do połowy stulecia ulegnie co najmniej podwojeniu.
Naukowa weryfikacja założeń i pożegnanie z modelem centrycznym
Całkowity budżet przewidziany na realizację założeń Zintegrowanej Sieci Kolejowej po 2035 roku opiewa na astronomiczną kwotę około 610 miliardów złotych, z czego lwia część, bo aż 410 miliardów, zostanie przeznaczona na budowę nowych tras od zera, natomiast pozostałe 200 miliardów sfinansuje głęboką modernizację już istniejących linii. Projektanci i strona rządowa mocno akcentują, że ta nowa koncepcja stanowi radykalne odejście od wcześniejszego, mocno krytykowanego modelu tak zwanych szprych, które miały zbiegać się wyłącznie w jednym centralnym punkcie lotniskowym. Zamiast ograniczonej sieci skupionej wokół Baranowa, państwo zyska zrównoważony układ komunikacyjny. Kulisy tych głębokich zmian planistycznych i odejścia od starych dogmatów precyzyjnie wyjaśnił Piotr Rachwalski, członek zarządu ds. kolei w spółki CPK:
- W trakcie prac przeanalizowaliśmy również model „szprych”, który okazał się mniej dopasowany do potrzeb pasażerów niż ZSK. Pokazuje to, że nie zamykaliśmy się jednak na rozwiązania proponowane wcześniej, nie przyjmowaliśmy niczego z góry, nie planowaliśmy niczego pod tezę, tylko konsekwentnie, przy pomocy metod naukowych i w oparciu o dane weryfikowaliśmy poprzednie plany - podkreśla Piotr Rachwalski, członek zarządu ds. kolei w spółce Centralny Port Komunikacyjny
Logistyczna tarcza państwa i militarny wymiar inwestycji
Warto pamiętać, że nowa infrastruktura kolejowa, poza swoją oczywistą funkcją pasażerską i cywilną, odegra kluczową rolę w architekturze bezpieczeństwa narodowego oraz odporności państwa na zagrożenia zewnętrzne. Nowe magistrale kolejowe są od podstaw projektowane jako infrastruktura o tak zwanym podwójnym zastosowaniu (dual-use). Oznacza to, że parametry techniczne torowisk, mostów oraz wiaduktów będą w pełni dostosowane do wymogów NATO, umożliwiając błyskawiczną i płynną mobilność ciężkiego sprzętu wojskowego oraz transportów armijnych w sytuacjach kryzysowych.
Jednocześnie potężny impuls rozwojowy otrzyma sektor logistyczny i towarowy. Rozbudowa nowoczesnych terminali intermodalnych oraz radykalne przyspieszenie transportu cargo pozwolą na masowe przeniesienie ładunków z dróg na tory. To z kolei drastycznie obniży koszty operacyjne przedsiębiorstw, skróci czas dostaw towarów do portów i hubów dystrybucyjnych oraz wydatnie zwiększy konkurencyjność polskiej gospodarki na rynkach międzynarodowych przez najbliższe pół wieku.