Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO podjął oficjalną decyzję o wpisaniu modernistycznego centrum Gdyni na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa. Historyczny układ urbanistyczny Śródmieścia, wybudowany w latach 1926-1939, stał się 17. polskim wpisem w tym międzynarodowym zestawieniu. Decyzja zapadła 27 lipca 2026 roku w trakcie trwania 48. sesji komitetu w Busan w Korei Południowej.
Objęty nowym wpisem obszar gdyńskiego Śródmieścia powstawał od podstaw w latach 1926-1939 jako nowoczesny ośrodek miejski i portowy, który w kilkanaście lat rozrósł się z kaszubskiej wsi do ośrodka liczącego ponad 100 tysięcy mieszkańców. Proces ten koordynowany był przez wybitnych polskich urbanistów i inżynierów tamtej epoki. Urbanistyczna struktura tej części miasta łączy funkcje mieszkalne z bezpośrednim dostępem do portu i basenu Morza Bałtyckiego. Główną oś kompozycyjną całego założenia wyznaczają ulica 10 Lutego, Skwer Kościuszki oraz Molo Południowe. Cały ten obszar przetrwał okres II wojny światowej bez poważniejszych zniszczeń, dzięki czemu zachował oryginalną siatkę ulic, spójne kwartały zabudowy oraz pierwotne funkcje budynków.
Zabudowa Śródmieścia charakteryzuje się wczesnomodernistyczną architekturą mieszkaniową i użyteczności publicznej o wysokim standardzie wykonania, w której zrezygnowano z ciemnych oficyn na rzecz optymalnego doświetlenia lokali mieszkalnych. Budynki z tego okresu wznoszono przy użyciu nowoczesnych konstrukcji szkieletowych i żelbetowych, wprowadzając opływowe, marynistyczne formy, jasne elewacje oraz geometryczne detale w stylu art deco. Prace konserwatorskie i remontowe elewacji, dachów oraz detali architektonicznych w tym rejonie są regularnie wspierane finansowo z budżetu miasta w ramach corocznego, stabilnego programu dotacji celowych dla właścicieli zabytkowych kamienic.
Gdynia jest jedynym miastem w Polsce, którego modernistyczny zespół urbanistyczny w całości trafił na listę UNESCO. Staraniom tym towarzyszył ponad 20-letni proces formalny. W 2007 roku układ urbanistyczny Śródmieścia wpisano do rejestru zabytków województwa pomorskiego, a w 2015 roku uzyskał on status Pomnika Historii. Na arenie międzynarodowej unikatowość gdyńskiej urbanistyki została potwierdzona poprzez porównanie z innymi realizacjami z tamtego okresu, takimi jak niemiecki Bauhaus, modernistyczne osiedla mieszkaniowe Berlina, litewskie Kowno czy nadmorski Tel Awiw w Izraelu. Dołączyła tym samym do wąskiego grona wyróżnionych obiektów z całego globu, których łączna liczba wynosi obecnie ponad 1200 wpisów.
Wpis na Listę Światowego Dziedzictwa nakłada nowe wymagania formalne przy realizacji kolejnych przedsięwzięć budowlanych w granicach strefy chronionej. Każda nowa inwestycja planowana na obszarze modernistycznego Śródmieścia będzie wymagała sporządzenia oceny wpływu na chronioną tkankę miejską. Bieżące warunki zabudowy, wysokości oraz wskaźniki intensywności dla nowych obiektów regulują istniejące miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, które pozostają głównymi dokumentami planistycznymi dla tej części Gdyni.