Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach wszczął z urzędu procedurę wpisu do rejestru zabytków modernistycznych pawilonów dawnej Cepelii w Częstochowie, w których obecnie mieści się siedziba Miejskiej Galerii Sztuki. Obiekt zlokalizowany przy Alei Najświętszej Maryi Panny, w bezpośrednim sąsiedztwie Jasnej Góry, został wzniesiony na podstawie projektu z 1968 roku. Decyzja ta ma na celu objęcie formalną ochroną prawną unikalnego w skali kraju kompleksu architektonicznego, który od momentu oddania do użytku w 1974 roku nie przeszedł dotąd generalnego remontu.
Autorem projektu częstochowskich pawilonów wystawowych jest architekt Włodzimierz Ściegienny (żyjący w latach 1921-1990). Koncepcja architektoniczna została oparta na geometrycznych, kubicznych bryłach. Kompleks składa się z trzech piętrowych segmentów połączonych parterowymi pawilonami, które wspólnie otaczają wewnętrzne patio. Płaskie dachy parterowych części obiektu zostały zaprojektowane jako tarasy widokowe, na które można wejść za pomocą zewnętrznych schodów lub bezpośrednio z pierwszego piętra wyższych segmentów. Całość tworzy spójne urbanistycznie założenie z sąsiadującym budynkiem dawnego hotelu Patria (obecnie hotel Mercure sieci Orbis).
Głównym elementem dekoracyjnym i symbolem częstochowskich pawilonów są unikalne mozaiki na elewacji zewnętrznej. Te ceramiczne kompozycje, wykonane z kolorowych, szklanych bryłek, tworzą pionowe pasy nawiązujące do tradycyjnych motywów łowickich. Oryginalne wyposażenie wnętrz dwukondygnacyjnego obiektu to z kolei dzieło warszawskiej Spółdzielni Artystów Plastyków „Ład”, która projektowała meble i detale użytkowe. W budynku, oprócz przestrzeni handlowo-wystawienniczych, od początku zaplanowano kawiarnię „Cepelianka” oraz salę kinową, co czyniło go ważnym punktem spotkań w mieście.
Częstochowski kompleks to jeden z najbardziej okazałych obiektów, jakie Związek Spółdzielni Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Cepelia” wybudował w czasach PRL-u na terenie Polski. Podobną rangę architektoniczną ma jedynie pawilon w Warszawie na rogu ul. Marszałkowskiej i Al. Jerozolimskich z 1966 roku (projektu Zygmunta Stępińskiego). Stołeczny budynek trafił do rejestru zabytków w 2019 roku, a po rewitalizacji ukończonej pod koniec 2024 roku został zaadaptowany na flagowy salon sieci Empik. W Częstochowie miasto przejęło pieczę nad obiektem w 1998 roku, lokując w nim Miejską Galerię Sztuki, która od momentu likwidacji sklepu Cepelii w 2017 roku zarządza całą nieruchomością.
Procedura rozpoczęta przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach określi docelowy status prawny i zakres ochrony substancji budowlanej częstochowskiego kompleksu. Obecnie w modernistycznych przestrzeniach przy Alei Najświętszej Maryi Panny, oprócz Miejskiej Galerii Sztuki, działają kino studyjne, kawiarnia oraz klub muzyczny. Wpisanie nieruchomości do rejestru zabytków ułatwi pozyskiwanie funduszy zewnętrznych na planowane prace renowacyjne i zabezpieczenie niszczejących elementów elewacji oraz wnętrz.