Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia otrzyma 321,46 mln zł unijnego dofinansowania na zakup 16 elektrycznych pociągów. To pierwszy własny tabor kolejowy w historii GZM i jeden z kluczowych elementów powstającej Metrokolei. Nowe składy mają wyjechać na tory w 2029 roku i stać się kolejnym elementem systemu, który już dziś łączy autobusy, tramwaje, trolejbusy, kolej regionalną i największy system roweru miejskiego w Polsce.
Centrum Unijnych Projektów Transportowych wybrało do dofinansowania projekt „Zeroemisyjny tabor kolejowy dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii”. Jego całkowita wartość wynosi 806,9 mln zł, a przyznane dofinansowanie z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021–2027 – 321,46 mln zł.
Dla GZM to pierwszy w historii zakup własnych pociągów. Dotychczas Metropolia organizowała transport autobusowy, tramwajowy i trolejbusowy oraz dofinansowywała połączenia kolejowe. Własny tabor ma umożliwić kolejny etap rozwoju Metrokolei – systemu częstych połączeń kolejowych pomiędzy miastami Metropolii.
– To jeden z najważniejszych momentów w historii GZM i bardzo konkretny krok w stronę Metrokolei. Po raz pierwszy kupujemy własne pociągi, ale nie zaczynamy budowy systemu transportowego od zera. Przez ostatnie lata integrowaliśmy kolejne jego elementy – taryfy, transport miejski, kolej, Metrorower czy rozwiązania cyfrowe. Teraz dokładamy do tego własny tabor kolejowy. Celem jest system, w którym dla pasażera granica między miastami czy poszczególnymi środkami transportu ma coraz mniejsze znaczenie – mówi Leszek Pietraszek, przewodniczący zarządu GZM.
Od autobusu po kolej
Zakup pociągów jest kolejnym etapem procesu prowadzonego przez GZM od początku jej funkcjonowania. Jednym z pierwszych kroków było ujednolicenie taryf autobusowych. Później powstała wspólna marka Transport GZM, a charakterystyczny żółty kolor zaczął łączyć kolejne środki transportu publicznego.
Do systemu dołączył następnie Metrorower – największy system roweru miejskiego w Polsce i trzeci pod względem wielkości w Europie. Dla posiadaczy biletów okresowych Transport GZM rower stał się częścią transportu publicznego. Mogą korzystać z niego przez 60 minut dziennie bez dodatkowych opłat.
Równolegle postępowała integracja z koleją. GZM finansuje dodatkowe połączenia kolejowe, a bilety 30-dniowe umożliwiają dziś podróżowanie nie tylko autobusami, tramwajami i trolejbusami, ale również pociągami Kolei Śląskich, Polregio i PKP Intercity na określonym obszarze.
Wspólnym zapleczem całego systemu jest uruchomiony w 2023 roku Transport GZM. System odpowiada nie tylko za sprzedaż biletów, ale również za funkcjonowanie komputerów pokładowych, biletomatów i urządzeń kontrolerskich oraz dostarcza dane wykorzystywane przez zewnętrzne aplikacje. W sierpniu 2026 roku liczba utworzonych w nim kont przekroczyła milion. W niespełna trzy lata za jego pośrednictwem sprzedano blisko 20 mln biletów o wartości niemal 400 mln zł.
16 pociągów GZM, docelowo nawet 52 nowe składy
Nowe elektryczne zespoły trakcyjne będą mogły rozwijać prędkość do 160 km/h. Każdy z nich pomieści co najmniej 380 pasażerów, w tym minimum 185 na miejscach siedzących. Pojazdy zostaną wyposażone m.in. w klimatyzację, gniazdka elektryczne, przestrzeń dla rowerów, strefę rodzinną, dwie toalety, defibrylator AED oraz rozwiązania dla osób z niepełnosprawnościami.
Istotne będzie jednak nie tylko wyposażenie składów. Pociągi zostaną włączone w rozwiązania funkcjonujące już w systemie Transport GZM. Znajdą się w nich m.in. kasowniki tego systemu oraz urządzenia do liczenia pasażerów. Tym samym kolej ma funkcjonować jako część tego samego systemu co pozostałe środki transportu.
GZM realizuje projekt równolegle z Samorządem Województwa Śląskiego. Obie instytucje planują zakup po 16 pojazdów, co oznacza łącznie 32 nowe składy. Zamówienie przewiduje możliwość rozszerzenia floty o kolejnych 20 pociągów.
Metrokolej potrzebuje także nowych torów
Zakup taboru nie oznacza, że Metrokolej zacznie funkcjonować od razu. Jednym z warunków uruchomienia częstych połączeń jest zwiększenie przepustowości infrastruktury kolejowej, w szczególności poprzez budowę drugiej pary torów na odcinku Będzin–Katowice Piotrowice w ramach przebudowy katowickiego węzła kolejowego.
Pierwsze nowe pociągi GZM mają pojawić się na torach w II kwartale 2029 roku, a uruchomienie regularnych przewozów Metrokolei planowane jest na grudzień tego samego roku.
Do tego czasu istotną rolę w połączeniach pomiędzy miastami Metropolii nadal będą pełnić m.in. 32 linie Metrolinii. Docelowo autobusy, tramwaje, trolejbusy, Metrorower i kolej mają tworzyć jeden, możliwie prosty z perspektywy pasażera system transportu metropolitalnego.