W Polsce planowana jest budowa strategicznej drogi ekspresowej Via Pomerania, której celem będzie zapewnienie sprawnego przemieszczania się sił zbrojnych w sytuacjach kryzysowych, np. na wypadek wojny. Projekt zakłada możliwość szybkiego transportu znacznej liczby wojsk, szacowanej na około 100 tysięcy żołnierzy w krótkim czasie. Znane są wstępne założenia dotyczące harmonogramu realizacji tej wielkiej i strategicznej dla Polski inwestycji drogowej.
• Kluczowym elementem koncepcji „Paktu dla Bezpieczeństwa Polski – Pomorze Środkowe” jest stworzenie kompleksowej sieci infrastrukturalnej i obronnej, gwarantującej odpowiednie warunki logistyczne dla bezpieczeństwa kraju
• Jednym z kluczowych elementów planu jest budowa drogi Via Pomerania, której trasa przebiegać będzie przez miejscowości: Ustka, Słupsk, Chojnice, Tuchola, Bydgoszcz, Inowrocław, Konin oraz Kalisz, tworząc korytarz transportowy o długości około 400 km
Trasa ma przebiegać przez trzy województwa: pomorskie, kujawsko-pomorskie i wielkopolskie, poprawiając komunikację między regionami, dostęp do Morza Bałtyckiego oraz wspierając rozwój turystyki i gospodarki.
Via Pomerania ma mieć podwójne zastosowanie: cywilne i militarne. W czasie pokoju ułatwi szybkie i bezpieczne podróże, skracając czas dojazdu nad morze nawet o połowę. W sytuacji zagrożenia inwazją posłuży natomiast jako korytarz do transportu wojsk sojuszniczych NATO, łącząc port w Ustce z bazami wojskowymi w Bydgoszczy i Inowrocławiu.
Czy Via Pomerania powstanie i jeśli tak to kiedy?
Ostateczny przebieg trasy ma być ustalony w ścisłej współpracy z MON, Ministerstwem Infrastruktury i Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad. Przewidywany, wstępny, szacunkowy koszt tej inwestycji wynosi 12 miliardów złotych.
Sam koszt opracowania STEŚ-R dla pierwszego etapu wyniesie ok. 100 mln zł.
Obecnie trwa praca Parlamentarnego Zespołu ds. budowy drogi ekspresowej Via Pomerania nad kilkoma wariantami trasy Słupsk–Bydgoszcz. Kluczowe punkty trasy muszą być zgodne z dokumentem Pakt dla Bezpieczeństwa Polski.
Przedstawienie dokładniejszych planów związanych z Via Pomeranią będzie możliwe dopiero po zapewnieniu dodatkowych środków finansowych na ich realizację.
Ekspert współpracujący z Ministerstwem Obrony Narodowej, Łukasz Kubiak, wskazał natomiast, że część przyszłej trasy mogłaby być oparta na odcinkach, które są już w trakcie realizacji bądź zostały odpowiednio przygotowane pod budowę.
Szacowany czas realizacji całego projektu wynosi dziewięć lat, jednak może ulec skróceniu do 7,5 roku w przypadku uchwalenia specjalnej ustawy ułatwiającej proces pozyskiwania gruntów.
Znaczenie infrastruktury w kontekście bezpieczeństwa
Doradca Ministra Obrony Narodowej, Maciej Samsonowicz, podkreślił, że odpowiednia infrastruktura transportowa o wysokiej przepustowości jest niezbędna do zapewnienia skutecznej mobilności sił zbrojnych w sytuacjach zagrożenia. Wskazał, że kluczowym czynnikiem jest zdolność do przeprowadzenia szybkiego i sprawnego rozmieszczenia dużej liczby wojsk sojuszniczych w przypadku eskalacji napięcia na wschodniej granicy kraju.
"W godzinie poprzedzającej kryzys będziemy mieli 2-3 tygodnie na reakcję"
– Mowa o sytuacji, kiedy przy naszej wschodniej granicy następują ćwiczenia, które przekraczają parametry ćwiczeń i są przez nas zidentyfikowane jako przygotowanie do inwazji. W tym momencie musimy odpowiedzieć własnymi ćwiczeniami pokazującymi, że bardzo duża liczba wojsk sojuszniczych np. 100 tys., w ciągu bardzo krótkiego czasu może trafić do naszego kraju z różnych kierunków i być odpowiednio rozlokowana. W ten sposób psujemy matematykę przeciwnikowi, schodzi on do parametrów ćwiczeń i próbuje gdzie indziej – wyjaśnił Maciej Samsonowicz.
Jak zaznaczył, "w godzinie poprzedzającej kryzys będziemy mieli 2-3 tygodnie na reakcję".
Ponadto równolegle prowadzone są prace nad projektem budowy Drogi Czerwonej oraz Estakady Kwiatkowskiego w Gdyni, które mają na celu poprawę dostępności oraz rozwój portu morskiego w Gdyni.