Polskie samorządy wciąż umożliwiają lokatorom wykup mieszkań komunalnych z bonifikatami sięgającymi od 50 do nawet 99 procent wartości rynkowej nieruchomości. Transakcje te odbywają się w cieniu procedowanego od maja 2025 roku projektu ustawy, który zakłada wprowadzenie zakazu sprzedaży lokali komunalnych z rabatami od stycznia 2027 roku. Najwyższe upusty dla kupujących stosują obecnie dolnośląskie gminy Świebodzice oraz Boguszów-Gorce.
W Świebodzicach lokatorzy mogą nabyć lokal komunalny za 1 procent jego wartości rynkowej, o ile złożą stosowny wniosek do 30 września 2026 roku. Z kolei w Boguszowie-Gorce bonifikata przy wykupie gminnego lokalu mieszkalnego wynosi 95 procent, pod warunkiem, że transakcja dotyczy ostatnich lokali w danym budynku (standardowa stawka bonifikaty wynosi tam 90 procent). Odmienną politykę przyjęły władze Torunia, które w 2026 roku całkowicie zlikwidowały system automatycznych bonifikat, oraz Szczecina, gdzie od 1 lipca 2026 roku wdrożono niższe stawki bonifikat w ramach pięcioletniego planu redukcji ulg.
Zasady udzielania upustów reguluje art. 68 ustawy o gospodarce nieruchomościami, na mocy którego rada gminy określa w uchwale warunki i wysokość stawek procentowych. Bonifikata obejmuje w równym stopniu cenę lokalu oraz udział w prawie własności gruntu. Całkowita, stuprocentowa bonifikata jest uznawana przez orzecznictwo za niedopuszczalną, jednak przedziały od 90 do 99 procent są stosowane legalnie, co potwierdziła m.in. kontrola Najwyższej Izby Kontroli z 2022 roku. W mniejszych ośrodkach, takich jak Szprotawa w województwie lubuskim, samorządy oferują 50-procentowe rabaty, co pozwala zasilić budżety gminne wpływami z prywatyzacji kilku lub kilkunastu nieruchomości rocznie.
Wyprzedaż komunalnego zasobu mieszkaniowego wpływa bezpośrednio na strukturę rynkową w mniejszych powiatach. Podczas gdy duże aglomeracje dążą do utrzymania i rozbudowy zasobów mieszkań na wynajem, mniejsze gminy decydują się na sprzedaż, by uniknąć kosztów modernizacji technicznej budynków. Na Dolnym Śląsku, w sąsiedztwie Świebodzic i Boguszowa-Gorce, transakcje z udziałem gmin stanowią zauważalny odsetek wszystkich umów przeniesienia własności na lokalnym rynku wtórnym.
Ostateczny kierunek zmian zależy od tempa prac nad ustawą ograniczającą wykup lokali z bonifikatami. Jeśli parlament przyjmie projekt w dotychczasowym kształcie, styczeń 2027 roku będzie ostatecznym terminem na zakończenie programów taniego wykupu mieszkań komunalnych w całej Polsce. Do tego czasu poszczególne gminy mogą samodzielnie modyfikować lokalne uchwały, skracając terminy składania wniosków lub stopniowo obniżając wysokość oferowanych bonifikat.