Jeden z najbardziej rozpoznawalnych budynków modernistycznych w Polsce – wrocławski Trzonolinowiec – wchodzi w etap kompleksowej rewitalizacji. Zarządca obiektu uzyskał pozwolenia, dotacje i przygotowuje przetarg. Prace ruszą w maju, a pierwszy etap zakończy się jeszcze w tym roku. Cała inwestycja potrwa do końca 2027 r., a mieszkańcy wrócą dopiero na początku 2028 r.
Remont rusza po latach niepewności. „To będzie całkowita rewitalizacja”
Trzonolinowiec, zbudowany w latach 1961–1967 i uznawany za ikonę polskiego modernizmu, od dawna wymagał gruntownych prac. To jedyny taki blok w Polsce i jeden z nielicznych na świecie. W lutym 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał ewakuację mieszkańców po ekspertyzie Politechniki Wrocławskiej, która wykazała zły stan techniczny obiektu.
Prezes spółki zarządzającej budynkiem, Seweryn Chwałek, potwierdził, że przetarg zostanie ogłoszony w lutym, a prace ruszą w maju:
– "Złożyliśmy również wnioski o dotację do Miasta Wrocław i do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w ramach programu ochrony zabytków, na pierwszy etap prac remontowych" – powiedział PAP prezes spółki Zarząd Seweryn Chwałek.
– "W tym roku chcemy wykonać 40–50 proc. planowanych prac. Szacowany koszt inwestycji to 15–17 mln zł. To będzie właściwie całkowita rewitalizacja tego budynku – oprócz konstrukcji, również elewacja i instalacje wewnętrzne" – podkreślił.
Pierwszy etap zakończy się w listopadzie 2026 r., a całość – pod koniec 2027 r.
Prace remontowe prowadzone będą w ścisłej współpracy z konserwatorem zabytków oraz mieszkańcami budynku.
Finansowanie i pozwolenia już są. Miasto i ministerstwo włączają się w projekt
Zarządca budynku otrzymał miejską dotację na przygotowanie projektu modernizacji, a pod koniec ubiegłego roku uzyskał pozwolenie na budowę.
Jak podkreśla Chwałek:
– "Złożyliśmy również wnioski o dotację do Miasta Wrocław i do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w ramach programu ochrony zabytków, na pierwszy etap prac remontowych".
To oznacza, że inwestycja ma zapewnione finansowanie startowe, a kolejne środki będą pozyskiwane w trakcie realizacji.
Mieszkańcy wyprowadzili się w 2024 r. Powrót dopiero za cztery lata
W Trzonolinowcu znajduje się 44 mieszkań, z czego 11 to lokale gminne. Po decyzji PINB miasto zapewniło lokale zastępcze zarówno najemcom komunalnym, jak i – w wyjątkowych przypadkach – właścicielom prywatnym.
Powrót mieszkańców planowany jest na początek 2028 roku.
Od groźby rozbiórki do wpisu do rejestru zabytków
Pierwsza ekspertyza z 2023 r. wskazywała, że budynek może grozić katastrofą i sugerowała nawet rozbiórkę. PINB uznał ją jednak za nierzetelną i zlecono nową analizę Politechnice Wrocławskiej. Ta wykazała, że obiekt można uratować – pod warunkiem przeprowadzenia pełnej rewitalizacji.
Równolegle rozpoczęto procedurę wpisu do rejestru zabytków, która zakończyła się w listopadzie 2024 r. Od tego momentu Trzonolinowiec jest formalnie chronionym zabytkiem.
Unikatowa konstrukcja – budynek zawieszony na linach
Trzonolinowiec to jeden z najbardziej niezwykłych budynków mieszkalnych w Polsce. Zaprojektowany przez Andrzeja Skorupę i Jacka Burzyńskiego, powstał w technologii, która do dziś budzi podziw:
• cała konstrukcja opiera się na żelbetowym trzonie,
• kondygnacje są zawieszone na stalowych linach,
• budynek wznoszono od góry do dołu, podnosząc prefabrykowane płyty za pomocą siłowników hydraulicznych.
To jedyny taki blok w Polsce i jeden z nielicznych na świecie.
Rewitalizacja uratuje ikonę modernizmu
Po latach niepewności Trzonolinowiec doczeka się pełnego remontu, który ma przywrócić mu bezpieczeństwo, funkcjonalność i modernistyczny charakter. Inwestycja jest kluczowa nie tylko dla mieszkańców, ale także dla ochrony unikatowego dziedzictwa architektonicznego Wrocławia.
WIZUALIZACJE:
Projekt modernizacji Trzonolinowca we Wrocławiu przygotowała znana wrocławska pracownia Szlachcic Architekci, w składzie:
arch. Dorota Szlachcic, arch. Jacek Dębski oraz konstruktor dr inż. Jacek Dudkiewicz. Szlachcic Architekci / arch. Dorota Szlachcic, arch. Jacek Dębski, dr inż. Jacek Dudkiewicz.
O wrocławskim Trzonolinowcu:
Wrocławski Trzonoliowiec został zbudowany przy ul. Kościuszki 72 (róg ulicy Dworcowej) w 1967 roku (budowa rozpoczęła się w 1961 r.). Liczy 12 kondygnacji i 41 metrów wysokości. W budynku znajdują się 44 mieszkania.
Budynek powstał na podstawie projektu Andrzeja Skorupy i Jacka Burzyńskiego, który został jednak znacznie zmodyfikowany i zubożony między innymi przez zmniejszenie przeszkleń.
Jest to jeden z niewielu tego typu budynków w Europie, podstawą jego konstrukcji jest żelbetowy trzon, przenoszący pionowe obciążenia ściskające na podstawę budynku. Na nim osadzone są stropy w postaci kwadratowych platform zawieszonych (w początkowej konfiguracji) na dwunastu stalowych linach. Liny – elementy rozciągane zamocowane są do szczytu trzonu i przenoszą na niego ciężar stropów, są także zakotwione na poziomie parteru dla usztywnienia konstrukcji. Najniższe piętro zawieszone jest nad niezabudowaną przestrzenią wokół trzonu.
W przeciwieństwie do tradycyjnych budynków, które budowane są od dołu, trzonolinowiec budowany był od najwyższego piętra. Poszczególne kondygnacje, zbudowane na poziomie parteru z gotowych prefabrykatów, podnoszone były przez siłowniki hydrauliczne projektu T. Tenidowskiego.
Wisząca na linach konstrukcja została w 1974 roku usztywniona (projekt wzmocnienia trzonolinowca powstał na Politechnice Wrocławskiej). Liny obudowano betonem, a na parterze wzmocnione stalowymi słupami. Wymienione zostały również ściany osłonowe i wewnętrzne.
Budynek otrzymał tytuł Wrocławskiego Domu Roku 1967.