Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej rozstrzygnął przetarg na przebudowę Wysokogórskiego Obserwatorium Meteorologicznego na Śnieżce. Wykonawcą prac budowlanych o wartości ponad 24 milionów złotych została dolnośląska firma PRE-FABRYKAT Sp. z o.o. z siedzibą w Miłkowie. Inwestycja przywróci pełną funkcjonalność jednemu z najbardziej rozpoznawalnych obiektów modernistycznych w Polsce.
Zakres zaplanowanych prac budowlanych na Śnieżce jest szeroki i wymagający pod względem logistycznym. Wybrany w postępowaniu przetargowym wykonawca będzie odpowiadać za kompletną wymianę pokryć dachowych na wszystkich trzech charakterystycznych dyskach tworzących bryłę budynku, zaprojektowaną pierwotnie przez architektów Witolda Lipińskiego i Waldemara Wawrzyniaka.
Projekt przewiduje również gruntowne wzmocnienie konstrukcji nośnej obiektu oraz wymianę zniszczonej stolarki okiennej i drzwiowej. Ważną częścią zaplanowanej inwestycji będzie modernizacja wnętrz, w tym dostosowanie dolnego dysku do ponownego otwarcia strefy gastronomicznej. Restauracja, która przez lata tam funkcjonowała, została zamknięta w 2015 roku z powodu złego stanu technicznego.
Remont obejmuje szeroki zakres prac, w tym:
• Kompletną wymianę pokrycia dachowego na wszystkich dyskach;
• Wzmocnienie struktury budynku;
• Modernizację wszystkich instalacji, m.in. elektrycznych, wodnych oraz grzewczych;
• Wymianę stolarki okiennej i drzwiowej;
• Dostosowanie obiektu do aktualnych norm przeciwpożarowych;
• Rearanżację dolnego dysku, tak aby mógł ponownie funkcjonować jako restauracja.
Z uwagi na fakt, że sferyczny budynek na Śnieżce został wpisany do rejestru zabytków, wszelkie działania budowlane będą prowadzone pod ścisłym nadzorem konserwatorskim. Prace instalacyjne obejmą całkowitą wymianę dotychczasowych, wyeksploatowanych wewnętrznych systemów elektrycznych, wodociągowych oraz grzewczych. Dodatkowo cała konstrukcja zostanie dostosowana do aktualnie obowiązujących norm przeciwpożarowych. Prowadzenie robót budowlanych na wysokości 1602 m n.p.m. wymaga od wykonawcy zastosowania specjalistycznego sprzętu oraz opracowania precyzyjnego planu transportu materiałów w warunkach wysokogórskich.
Modernizacja stacji meteorologicznej na najwyższym szczycie Karkonoszy to kluczowa inwestycja w infrastrukturę turystyczną w tej części Dolnego Śląska. Śnieżka przyciąga rocznie setki tysięcy turystów, co generuje stałe zapotrzebowanie na nowoczesną ofertę gastronomiczną i usługową bezpośrednio na szlaku. Podobne inwestycje polegające na renowacji historycznych obiektów oraz rozbudowie górskich schronisk są regularnie realizowane w okolicznych kurortach, takich jak Karpacz, Szklarska Poręba czy Świeradów-Zdrój, gdzie równolegle rozwija się nowoczesna baza hotelowa.
W przetargu na realizację tego zadania Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej otrzymał dwie oferty. Ostatecznie wybrano propozycję firmy PRE-FABRYKAT Sp. z o.o., która wyceniła koszt prac na kwotę ponad 24 mln zł. Druga ze złożonych ofert opiewała na kwotę wyższą o 12 mln zł. Kolejnym krokiem w realizacji inwestycji będzie podpisanie oficjalnej umowy z wykonawcą i przekazanie placu budowy. Dokładny termin rozpoczęcia prac na szczycie zostanie dostosowany do panujących w Karkonoszach warunków atmosferycznych.
Budynek nowego obserwatorium (za Wikipedią):
Nowy budynek obserwatorium w stylu modernizmu wzniesiono w latach 1966–1974 (budowa została zakończona 13 listopada 1974), kilka metrów na zachód od miejsca, gdzie zlokalizowane było dawne polskie (a do 1945 niemieckie) schronisko na Śnieżce[5]. Konstrukcja powstała z żelbetu, stali, aluminium (m.in. pokrycie zewnętrzne) i szkła. Projektantami budynku byli architekt dr inż. Witold Lipiński (późniejszy prof. zw. dr hab. inż.) i architekt mgr inż. Waldemar Wawrzyniak (późniejszy dr hab. inż.) z Politechniki Wrocławskiej, którzy wygrali konkurs SARP na projekt budynku. Oryginalny, futurystyczny budynek obserwatorium wyeksponowano na XIX Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Meksyku w 1968 oraz we francuskim dzienniku „Le Figaro” w 1976. Po kilku latach od otwarcia charakterystycznego, srebrnego budynku błyszczącego w słońcu dzięki pokryciu z aluminium, dokonano wielu modyfikacji obserwatorium, niezgodnych z oryginalnym, modernistycznym projektem architektów, na przykład pokryto cały budynek zwykłą czarną papą. Oryginalne, efektowne aluminium szybko popękało i nie zdecydowano się na jego wymianę na podobną stal nierdzewną, wyjątkowo odporną na zniszczenie, lecz kosztowną i stosowaną w ówczesnej, światowej architekturze modernizmu powstającej równocześnie z obserwatorium na Śnieżce (np. Katedra Najświętszej Marii Panny w Tokio, autorstwa architekta Kenzō Tange).
Budynek ma formę trzech połączonych ze sobą brył w kształcie dysków (czasami nazywanych również talerzami lub spodkami, w związku z podobieństwem do latających talerzy). Witold Lipiński tak tłumaczył kształt budowli: W latach pięćdziesiątych wiele mówiło się o niezidentyfikowanych pojazdach latających, a mnie zawsze fascynowały linie krzywe i kuliste przestrzenie – postanowiłem, że obserwatorium PIHM na Śnieżce będzie miało kształt talerzy[8]. Konstrukcję dysków stanowi stalowa kratownica, oparta centralnie na betonowym fundamencie. W założeniu budynek miał zastąpić stare obserwatorium oraz stare schronisko z 1862, w związku ze złym stanem technicznym budynków i wzrostem ruchu turystycznego. Docelowo nie przewidziano jednak w nim funkcji noclegowych, lokalizując w obiekcie tylko obserwatorium i restaurację. Realizacja nowego budynku obserwatorium uzyskała wyróżnienie na Światowej Wystawie Architektury w Meksyku. Prowadzenie obserwacji w nowym budynku rozpoczęto 1 stycznia 1975. Obserwatorium kierowali m.in.: Tadeusz Hołdys i Józef Pawłowski (w latach 1983–2000). Obecnie kierownikiem jest Piotr Krzaczkowski (2000).
1 listopada 2015 IMiGW zamknął do odwołania część restauracyjną. W lutym 2020 z powodu silnych wiatrów uszkodzone zostało pokrycie dachu. W czerwcu 2020 budynek wpisano do rejestru zabytków.