Grupa Arche przedstawiła szczegóły rewitalizacji zabytkowej Elektrociepłowni Zabrze. W miejscu dawnego zakładu powstanie hotel, przestrzenie edukacyjne, kulturalne i gastronomiczne, a także „żywe muzeum energetyki”, wykorzystujące oryginalne maszyny. Inwestor podkreśla, że całość zostanie zrealizowana z poszanowaniem historycznej tkanki obiektu.
• Znany polski inwestor i hotelarz Władysław Grochowski i należąca do niego Grupa Arche chcą uratować kolejny zabytek przemysłowy w województwie śląskim
• Grupa, znana z działań na rzecz ochrony zabytków, nabyła historyczną Elektrociepłownię Zabrze
• Inwestycja wpisuje się w kontynuację prac rewitalizacyjnych realizowanych przez firmę na terenie Górnego Śląska
• W kompleksie ma powstać m.in. muzeum i baza hotelowa
Arche kupiło elektrociepłownię za 7,4 mln zł. Teraz ujawnia plan
W lipcu 2025 roku Grupa Arche nabyła od miasta Elektrociepłownię Zabrze za 7,4 mln zł. Od początku deklarowała, że chce stworzyć tu wielofunkcyjny kompleks, łączący hotel, gastronomię, kulturę i edukację.
Podczas konferencji 23 stycznia inwestor doprecyzował wizję projektu. Główny architekt Arche, Piotr Grochowski, podkreślił:
„Nie zamierzamy tu wchodzić z ciężkim sprzętem, by burzyć i budować wszystko od nowa. Naszym celem jest ożywienie miejsca.”
Dodał również, że ingerencja w zabytkowe mury będzie „tak mała, jak to możliwe”.
Serce projektu: żywe muzeum energetyki wśród oryginalnych maszyn
Najważniejszym elementem nowego kompleksu będzie „żywe muzeum energetyki o powierzchni około 2 tys. metrów kwadratowych”. Grochowski wyjaśnił:
„W starej kotłowni pozostawimy olbrzymie piece, które staną się tłem dla nowoczesnych wystaw.”
W dawnej hali turbin powstanie przestrzeń gastronomiczna przypominająca halę targową. Co istotne, historyczne urządzenia pozostaną na miejscu:
„Nie usuniemy stamtąd maszyn. Zamierzamy zamontować w nich przezroczyste elementy, żeby każdy mógł zajrzeć do ich środka.”
Hotel: 250 pokoi, część w zabytkowych budynkach
Nowa baza noclegowa ma łączyć historię z nowoczesnością. Projekt zakłada:
• ok. 250 pokoi,
• 100 pokoi w zabytkowych budynkach,
• 150 pokoi w nowym obiekcie modułowym we wschodniej części terenu.
Nowy budynek ma urbanistycznie domknąć historyczną zabudowę, a jego detale będą nawiązywać do stalowych konstrukcji dawnych chłodni kominowych.
Park Industrialny zamiast betonu. Zieleni ma być dwa razy więcej
Arche zapowiada, że teren elektrociepłowni stanie się otwartą przestrzenią dla mieszkańców, szkół i seniorów. Celem jest podwojenie powierzchni terenów zielonych.
Grochowski zapowiedział:
„Chcemy, aby beton ustąpił miejsca naturze. W miejscu dawnych chłodni kominowych powstanie unikalny Park Industrialny.”
W parku znajdą się:
• strefa festiwalowa na 5 tys. osób,
• industrialny plac zabaw wykonany z elementów nawiązujących do historii zakładu.
Nowa atrakcja na mapie turystycznej Śląska
Elektrociepłownia Zabrze ma stać się kolejnym ważnym punktem na turystycznej mapie regionu. W pobliżu znajdują się już:
• Kopalnia Guido,
• Sztolnia Królowa Luiza,
• Muzeum Górnictwa Węglowego.
Trwają również starania o wpisanie zabrzańskiego kompleksu górniczego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, co może dodatkowo zwiększyć ruch turystyczny.
70 mln zł na rewitalizację. 13 budynków i imponująca kubatura
Koszt rewitalizacji EC Zabrze szacowany jest na ok. 70 mln zł. Kompleks obejmuje ponad 5 hektarów i 13 budynków poprzemysłowych.
Łączna kubatura obiektów przekracza 220 tys. m³, co — jak podkreślają inwestorzy — jest porównywalne z kubaturą Zamku w Malborku.
Historia obiektu: od XIX wieku po współczesność
Elektrociepłownia Zabrze powstała pod koniec XIX wieku jako jedna z pierwszych elektrowni na Górnym Śląsku. W okresie międzywojennym była jednym z największych zakładów energetycznych w regionie. Po wojnie utrzymano jej działanie, a w latach 70. przekształcono ją w elektrociepłownię.
Obiekt znajduje się w gminnej ewidencji zabytków, a od ubiegłego roku trwa procedura wpisu do rejestru zabytków woj. śląskiego.
Arche rozwija portfolio postindustrialnych pereł
Grupa Arche od lat specjalizuje się w rewitalizacji zabytków. Od 2022 roku jest właścicielem Elektrociepłowni Szombierki, jednego z najważniejszych zabytków przemysłowych w Polsce. Trwa tam zabezpieczanie murów i dachów, a pierwszy etap rewitalizacji ma zakończyć się w ciągu dwóch lat.
Firma poinformowała również, że jest zainteresowana zakupem niedokończonego hotelu w dawnej elektrowni Renarda w Sosnowcu.
Zakup Elektrociepłowni Zabrze
Samorząd Zabrza przejął elektrociepłownię od koncernu energetycznego Fortum w grudniu 2022 roku. Zespół obejmuje kilkanaście działek o łącznej powierzchni ponad 5 hektarów oraz 18 budynków, w tym kotłownię, maszynownię, rozdzielnię elektryczną i inne obiekty techniczne.
Już w 2012 roku Fortum wskazywało na historyczną wartość tych budynków oraz ich potencjał dla działalności kulturalno-edukacyjnej. Całkowita kubatura obiektów przekracza 220 tysięcy metrów sześciennych, co można porównać do Zamku w Malborku (250 tysięcy metrów sześciennych).
Dotychczas miasto okresowo udostępniało obiekt do zwiedzania, deklarując chęć jego rewitalizacji. Ostatecznie, wiosną 2025 roku, kompleks został wystawiony na sprzedaż, z ceną wywoławczą ustaloną na 7,4 miliona złotych.
W przetargu spółka Arche złożyła najwyższą ofertę, wynoszącą 7,401 miliona złotych.
Obiekt obejmuje 18 budynków poprzemysłowych położonych na działce o powierzchni ponad 5 hektarów
Planowana funkcjonalność obiektu
Grupa Arche zamierza przekształcić elektrociepłownię w kompleks o szerokim zakresie działalności.
W planach inwestora przewidziano:
• Muzeum i centrum edukacyjne poświęcone energii oraz transformacji środowiskowej,
• Przestrzenie wystawiennicze i artystyczne,
• Zaplecze gastronomiczno-konferencyjne,
• Obiekty sportowe i hotel,
• Integrację z istniejącymi atrakcjami, takimi jak Kopalnia Guido i Sztolnia Królowa Luiza.
Elektrociepłownia, której historia sięga 1896 roku, ma szansę stać się ważnym punktem na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego.
Kiedy start inwestycji?
Arche planuje rozpocząć prace budowlane w 2026 roku, po zakończeniu inwentaryzacji i uzyskaniu pozwoleń konserwatorskich.
– Pięć lat to termin, który założyliśmy z rezerwą. Myślę, że obiekt będzie mógł funkcjonować już w trakcie rewitalizacji – zapowiadał wcześniej Władysław Grochowski, prezes Grupy Arche.
– Mamy wizję miejsca nastawionego na edukację i kulturę, uzupełnionego o część hotelową i gastronomiczną – dodawał główny architekt Arche, Piotr Grochowski.
Zabrzańska elektrociepłownia ma szansę stać się jednym z najciekawszych przykładów postindustrialnej rewitalizacji na Śląsku, obok Kopalni Guido czy Sztolni Królowa Luiza.
Elektrociepłownia w Zabrzu (zdjęcie z listopada 2009 roku):