Koniec obowiązku meldunku? Rząd szykuje zmiany ważne dla właścicieli mieszkań w Polsce

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotowuje systemową reformę ewidencji ludności, która od 2028 roku zastąpi dotychczasowy obowiązek meldunkowy jednym adresem zamieszkania w rejestrze PESEL. Nowe przepisy mają wyeliminować wieloletnią fikcję administracyjną i ułatwić zarządzanie zasobami mieszkaniowymi w Polsce. Zmiana ta bezpośrednio wpłynie na właścicieli lokali mieszkalnych oraz na dane demograficzne gromadzone przez poszczególne gminy w całym kraju.

Zgodnie z założeniami projektu przygotowywanego przez resort spraw wewnętrznych, tradycyjne pojęcia adresu zameldowania na pobyt stały i czasowy oraz odrębnego adresu do doręczeń zostaną całkowicie zlikwidowane. Ich miejsce zajmie jeden, jednolity rejestr adresu zamieszkania, który obywatele będą zgłaszać do centralnego systemu PESEL. Pełne wdrożenie tego systemu cyfrowego i prawnego zaplanowano na 2028 rok. Uproszczenie procedur ma na celu uporządkowanie ogólnokrajowej bazy danych o faktycznym miejscu pobytu obywateli, która od lat nie była rzetelnie aktualizowana.

Nowe rozwiązanie zakłada, że zgłoszenie aktualnego adresu zamieszkania będzie realizowane w pełni cyfrowo, głównie przy użyciu rządowej aplikacji mObywatel. Wprowadzone przez obywatela informacje o adresie automatycznie zsynchronizują się z pozostałymi rejestrami państwowymi, co wyeliminuje konieczność osobnego informowania urzędów skarbowych czy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Kluczową zmianą dla rynku nieruchomości jest to, że właściciele lokali otrzymają bezpośrednie uprawnienie do kontrolowania w bazie danych, kto wskazał ich nieruchomość jako swoje miejsce zamieszkania. W celu zapobiegania nadużyciom, za podanie nieprawdziwych informacji o adresie przewidziane zostaną sankcje karne.

Wprowadzenie zmian jest bezpośrednią odpowiedzią na wieloletnie postulaty organizacji samorządowych, w tym Ogólnopolskiego Porozumienia Organizacji Samorządowych oraz Śląskiego Związku Gmin i Powiatów. Samorządy lokalne wskazywały, że brak rzeczywistych danych o mieszkańcach utrudnia prowadzenie postępowań administracyjnych, planowanie lokalnej infrastruktury oraz egzekucję opłat za usługi komunalne. Problem ten oficjalnie potwierdził Główny Urząd Statystyczny w swoim komunikacie z 28 października 2024 roku, wskazując na niską kompletność rejestrów migracyjnych. Sytuacja ta pogłębiła się po zniesieniu w 2013 roku sankcji za brak meldunku, przez co większość najemców mieszkań przestała zgłaszać zmianę adresu pobytu w ustawowym terminie 30 dni.

Aktualnie projekt reformy ewidencji ludności przechodzi przez etap wewnętrznych uzgodnień resortowych w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji. W kolejnych miesiącach rząd zaprezentuje dokładny harmonogram prac legislacyjnych oraz precyzyjne zapisy dotyczące kar za składanie nieprawdziwych deklaracji adresowych. Cały system informatyczny ma zacząć w pełni funkcjonować od 1 stycznia 2028 roku.

Fot. Jakub Zazula