Koniec kopalni „Wujek”. Katowice ruszają z największą rewitalizacją w historii miasta - powstanie nowa, wielka dzielnica

Ponad 100 hektarów terenów po legendarnej kopalni „Wujek” w Katowicach przejdzie jedną z największych rewitalizacji w Polsce. Miasto wybrało zwycięską koncepcję zagospodarowania — przygotowaną przez zespół P.A. NOVA S.A. działający w ramach PANOVA Studio. Autorzy otrzymali 100 tys. zł nagrody oraz możliwość opracowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

To obszar o ogromnym znaczeniu historycznym i jednocześnie jeden z najcenniejszych rezerwuarów rozwojowych Katowic — od autostrady A4 po linię kolejową oraz ulice Ligocką i Mikołowską.

Nowa dzielnica: mieszkania, kultura, technologie i zachowane obiekty kopalni

Władze Katowic podkreślają, że przyszłe zagospodarowanie ma łączyć funkcje mieszkaniowe, usługowe, społeczne i kulturalne. Zachowane zostaną najważniejsze obiekty kopalniane — część trafi do miasta, część pozostanie w gestii Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

Autorem zwycięskiej koncepcji jest zespół PANOVA Studio w składzie: Anna Lessaer-Kentzer, Jan Lessaer oraz Stanisław Lessaer przy współpracy Leszka Sobieraja i studentki Wydziału Architektury Małgorzaty Skiby.

Projekt zakłada stworzenie nowoczesnej dzielnicy, która nie będzie „wyspą” poindustrialną, lecz integralną częścią miasta. PANOVA Studio proponuje system powiązań drogowych, pieszych, rowerowych i transportu publicznego, który ma „zszyć” teren z otoczeniem.

Jan Lessaer podkreśla:

„Naszą ambicją było stworzenie koncepcji, która nie tylko porządkuje przestrzeń, ale przede wszystkim nadaje jej nowy sens: jako miejsca życia, spotkań i rozwoju.”

Anna Lessaer‑Kentzer dodaje:

„Transformacja obszaru KWK ‘Wujek’ może stać się jednym z najważniejszych procesów rewitalizacyjnych w Polsce, przykładem wzorcowej przemiany terenów poprzemysłowych, w której historia staje się punktem wyjścia do budowania nowej jakości przestrzeni miejskiej.”

Katowice mają spore doświadczenie w rewitalizacji

Prezydent Katowic przypomina, że miasto od lat konsekwentnie przekształca tereny pokopalniane. Jak podkreśla:

„Katowice mają spore doświadczenie w rewitalizacji terenów poprzemysłowych. Teren po kopalni ‘Katowice’ dekadę temu stał się Strefą Kultury oferującą możliwość spędzania czasu wolnego na różne sposoby. Tereny po KWK ‘Wieczorek’ zagospodarowujemy pod hub gamingowo‑technologiczny, a dzięki dobrej współpracy ze Spółką Restrukturyzacji Kopalń w Kostuchnie, na dwóch działkach należących niegdyś do kopalni Boże Dary, planujemy wybudować kolejny miejski basen. Dzisiaj musimy zadbać, aby liczne tereny poprzemysłowe zostały w jak najlepszy sposób spożytkowane dla kolejnych pokoleń mieszkańców naszego miasta.”

Projekt „Wujka” wpisuje się w tę długofalową strategię.

Historia i przyszłość w jednym miejscu. „Wujek” pozostanie symbolem

Kopalnia „Wujek” to nie tylko zakład przemysłowy, ale także miejsce pamięci o wydarzeniach z 16 grudnia 1981 roku. Dlatego plan zakłada dalszy rozwój Centrum Dziewięciu z „Wujka”. W 2026 roku ma zostać otwarta nowa część instytucji, a do 2029 r. zrewitalizowana zostanie łaźnia łańcuszkowa.

Wśród pomysłów pojawia się także stworzenie ośrodka badań technologii kosmicznych — z wykorzystaniem szybu jako wieży swobodnego spadku i podziemi jako poligonu dla łazików.

„Zielona oś”, nowe funkcje i „miasto 15‑minutowe”

REKLAMA

Kluczowym elementem koncepcji jest „zielona oś” — główny układ kompozycyjny łączący Pomnik Pamięci z wieżami wyciągowymi i nową dominantą urbanistyczną. Projekt przewiduje:

• park technologii przyszłości,

• przestrzenie biznesowe,

• obiekty edukacyjne i kulturalne,

• nową zabudowę mieszkaniową,

• rozbudowany system zieleni i usług.

Całość ma funkcjonować jako „miasto 15‑minutowe”.

Likwidacja kopalni bez zwolnień. Pracownicy mają gwarancje

Wiceprezes PGG ds. produkcji Marek Skuza zapewnia, że likwidacja kopalni nie oznacza redukcji zatrudnienia. Ponad 300 osób zostanie zaangażowanych w sam proces likwidacji, a pozostali trafią do kopalni „Staszic” lub skorzystają z osłon socjalnych.

Proces likwidacji potrwa do czterech lat i jest pierwszym realizowanym według nowych przepisów górniczych obowiązujących od 2026 roku. Miasto już podpisało porozumienie w sprawie przejęcia 29 obiektów, w tym zabytkowych.