Pod Rzeszowem powstaje najdłuższy tunel drogowy w Polsce Wschodniej, w ciągu S19 Via Carpatia

W województwie podkarpackim, w południowo-wschodniej części Polski, trwa budowa odcinka drogi ekspresowej Via Carpatia S19 Rzeszów Południe - Babica, na której powstaje tunel drążony przez maszynę TBM „Karpatka”.

Ponad dwukilometrowy tunel

Najbardziej efektowną częścią budowy odcinka drogi ekspresowej S19 Rzeszów Południe - Babica jest tunel o długości 2255 m drążony przez maszynę TBM „Karpatka” – pierwszy taki obiekt w woj. podkarpackim. W połowie grudnia „Karpatka” przebiła się na północną stronę wzgórza Grochowiczna. Obecnie maszyna przygotowywana jest do rozpoczęcia drążenia drugiej nitki tunelu.

Planowany, całkowity koszt realizacji tego odcinka drogi ekspresowej S19 wynosi ponad 3 mld zł. Kwota wydatków kwalifikowalnych to niemal 1,8 mld zł, a dofinansowanie ze środków UE to prawie 1,5 mld zł.

W ramach inwestycji powstanie 10,3 km drogi ekspresowej S19 na południe od Rzeszowa, pomiędzy węzłami Rzeszów Południe i Babica. Oprócz wspomnianego tunelu zadanie obejmuje też budowę m.in. węzła drogowego Babica i pary Miejsc Obsługi Podróżnych Lutoryż.

Powstaną również obiekty inżynierskie (mosty, wiadukty, przepusty), ekrany akustyczne, zabezpieczenia dla nietoperzy, przejścia dla zwierząt oraz lądowisko dla śmigłowców Lotniczego Pogotowia Ratunkowego.

Inwestycja ma istotne znaczenie zarówno dla Polski, jak i dla całej Unii Europejskiej. Wchodzi ona w skład transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T i jest częścią szlaku Via Carpatia.

Inwestycja z unijnym dofinansowaniem

Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) podpisała pierwszą w tym roku umowę o dofinansowanie z Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS). Unijne wsparcie otrzymała budowa drogi ekspresowej S19 Rzeszów Południe - Babica. Jest to już 19. umowa o dofinansowanie z FEnIKS, podpisana przez GDDKiA. Łączna wartość inwestycji objętych wsparciem to 27,4 mld zł, z czego dofinansowanie unijne wynosi 12,1 mld zł.

Tunel i TBM

Tunel o długości 2255 m składał się będzie z dwóch naw, które zostaną połączone 15 przejściami poprzecznymi oraz dodatkowym przejazdem awaryjnym. Każda z naw będzie miała po dwa pasy ruchu oraz dodatkowy pas awaryjny. Technologia, know-how i maszyna TBM (ang. Tunnel Boring Machine) nazwana Karpatką, która jest wykorzystana podczas budowy odcinka S19 Rzeszów Południe - Babica, zostały dostarczone przez firmę Acciona Construccion, partnera Mostostalu Warszawa.

Produkcja elementów obudowy tunelu odbywała się w hali prefabrykacji bezpośrednio na placu budowy. Hala zlokalizowana była w Lutoryżu, w miejscu, gdzie docelowo będzie funkcjonowało Miejsce Obsługi Podróżnych (MOP Lutoryż). Hala wyposażona była w linię produkcyjną, cztery suwnice (największy miał udźwig 60 t) i węzeł betoniarski. Wyprodukowane z żelbetu elementy (ważące do 14 ton) przewożone były do maszyny TBM i układane w trakcie drążenia tunelu. Na jeden cylindryczny pierścień składa się 10 elementów, a na całą jedną nawę 1100 pierścieni.

Karpatka ma 114 metrów długości i 15 metrów szerokości. Jej waga to około 4400 ton. Posiada napęd hydrauliczno-elektryczny i 12 silników, każdy o mocy 1 megawata. Ważący około 400 ton pierścień skrawający obraca się z prędkością do 3 obrotów na minutę oraz posiada 471 narzędzi służących do wiercenia. Maksymalna głębokość jaką osiągnęła maszyna TBM to ponad 100 metrów.

Podczas drążenia pierwszej nawy wydobyto ok. 950 000 ton urobku, zużyto około 23 000 MWh prądu, ułożono ponad 11 000 szt. elementów obudowy, a na każdej zmianie pracowało średnio 55 osób.

GDDKiA