Polska infrastruktura wodna w zapaści. Ponad 100 000 awarii w 2024 roku

Wg danych, polska branża wodociągowa stoi w obliczu narastającego kryzysu finansowego i infrastrukturalnego. 77% przedsiębiorstw w 2023 r. odnotowało straty, a 40% sygnalizowało utratę płynności finansowej. Utrzymujące się wysokie koszty energii oraz rosnące ceny materiałów eksploatacyjnych sprawiają, że około 90% firm nadal nie realizuje inwestycji. Tylko w 2024 roku odnotowano ponad 100 000 awarii, a będzie jeszcze gorzej.

Marszałek Senior Marek Sawicki podkreśla, że konieczne są szybkie działania:

– Potrzeby są ogromne – od wytwarzania i oszczędzania energii, przez odnawianie i wykorzystanie zasobów wodnych, aż po infrastrukturę transportową oraz wodno- kanalizacyjną, w tym gospodarkę ściekową. Wymaga to szybkich zmian regulacyjnych i ułatwień, zarówno w zakresie pozwoleń technicznych i środowiskowych, jak i finansowania. Teraz kluczowe jest wskazanie priorytetów – które obszary wymagają natychmiastowej interwencji i gdzie należy skierować pierwsze środki.

– Od kilku lat obserwujemy rosnące zadłużenie jednostek samorządu terytorialnego, co przy ograniczonych budżetach skutkuje wstrzymaniem kluczowych inwestycji infrastrukturalnych. Sytuację pogarsza fakt, że znaczna część systemów wodno-kanalizacyjnych powstała jeszcze w XX wieku, a ich dalsza eksploatacja bez kompleksowej modernizacji grozi eskalacją problemu. Bez stabilnego finansowania i odpowiednich regulacji ryzykujemy pogłębienie kryzysu wodociągowego – mówi Tomasz Wojtczak, prezes Amiblu Poland.

– Konieczna jest alokacja środków. Aktualnie znaczna część funduszy przeznaczone jest na projekty retencyjne. Komitet postuluje o równomierne rozłożenie środków na różne aspekty gospodarki wodnej, w tym modernizację sieci wodociągowych, rozwój infrastruktury kanalizacyjnej, a także alternatywne źródła wody, takie jak woda pierwotna.

Marek Kowalski, Przewodniczący Federacji Przedsiębiorców Polskich zwraca także uwagę na konieczność reformy systemu taryfowego. – Obecny model nie odzwierciedla rzeczywistych kosztów funkcjonowania przedsiębiorstw wodociągowych. Jeśli nie nastąpią zmiany, firmy będą zmuszone do dalszego ograniczania inwestycji, co odbije się na jakości usług i bezpieczeństwie dostaw wody – ocenia i dodaje, że przykładem szybkich działań do podjęcia to Reforma Programu FEnIKS.

Obecne kryteria programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) ograniczają możliwość ubiegania się o środki przez gminy poniżej 15 000 mieszkańców. Komitet zaproponował przesunięcie środków oraz zwiększenie limitów, aby wszystkie gminy, niezależnie od wielkości, mogły korzystać z dofinansowania na projekty wodno-kanalizacyjne.

Wśród propozycji, które zostały wypracowane przez Komitet ds. wody, znalazła się także:

Implementacja znowelizowanej Dyrektywy Unijnej o Wodzie Pitnej Komitet wskazał na konieczność dostosowania krajowych standardów jakości wody pitnej w kontekście wprowadzenia Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184, która nakłada obowiązek regularnego monitorowania jakości wody i wprowadza surowsze normy dotyczące wody przeznaczonej do spożycia.

Wdrożenie dyrektywy wymaga odpowiednich inwestycji w infrastrukturę wodociągową oraz dostosowania krajowych przepisów. Komitet ds. Wody zapowiada dalsze działania na rzecz stabilizacji finansowej branży i wdrożenia mechanizmów wspierających modernizację infrastruktury wodno-kanalizacyjnej.

O Komitecie ds. wody przy Federacji Przedsiębiorców Polskich Komitet ds. Wody FPP powstał w odpowiedzi na rozpoczęte w Unii Europejskiej prace nad przygotowaniem agendy rozwoju niebieskiej infrastruktury, jednocząc większość branży związanej z wodą. Jego ważnym beneficjentem będzie również Polska. Mając na uwadze, że realizacja przedstawionych postulatów wymaga wsparcia UE, nawiązaliśmy współpracę z Water Europe, w ramach której FPP przewodniczy grupie ekspertów ds. Finansowania Inwestycji Wodnych – Water and Finance.

W skład Komitetu wchodzą przedstawiciele przemysłu, instytucje publiczne, NGO, stowarzyszenia branżowe oraz środowisko naukowe. Poprzez wymianę informacji, doświadczeń i poglądów chcemy wzmocnić współpracę między różnymi środowiskami, wypracować odpowiednie rozwiązania legislacyjne w zakresie gospodarki wodnej i mieć znaczący wpływ na prace nad European Blue Deal.W skład Komitetu wchodzą przedstawiciele przemysłu, instytucje publiczne, NGO’s i stowarzyszenia branżowe oraz środowisko naukowe. Dzięki wymianie informacji, poglądów i doświadczeń chcemy wzmocnić współpracę między różnymi środowiskami, wypracować odpowiednie rozwiązania legislacyjne w zakresie gospodarki zasobami wodnymi, a w efekcie mieć istotny głos w pracach nad European Blue Deal.